Δημήτρης Λοττίδης
Στα χρόνια μετά τον πόλεμο, όταν μικρό πρωτάκι γνώριζα τον κόσμο και τις εποχές του χρόνου, η αγαπημένη μου εποχή όπως και όλων των συμμαθητών μου στο Α΄ Δημοτικό Στροβόλου ήταν το καλοκαίρι. Το καλοκαιρι του παιγνιδιού, της κραιπάλης, της θάλασσας και των νέων φίλων. Θυμάμαι τις ζεστές μέρες, στις αλάνες στο καιμακλί που έμενα με τη νονά και το νονό, αφού στη Μακεδονίτισσα που μέναμε με τους γονείς μου, μόνο με φίδια και χαμολιούς σε μέγεθος κροκόδειλου μπορούσε τότε ένα πεντάχρονο αγόρι να παίξει.
Το καλοκαίρι του ’75 η ζέστη δεν ήταν το κυρίως θέμα συζήτησης όπως είναι σήμερα. Τότε θυμάμαι, η ζέστη ήταν υποφερτή χωρίς κλιματισμούς και ανακυκλώσεις αέρα. Το αεράκι που φυσούσε καταμεσήμερο μέσα από τις λεμονιές του σπιτιού στο Καιμακλί όταν κτυπούσε στα μάρμαρα, τα μεσημεριανά μας κρεβάτια, σου έφερνε μια δροσιστική ανακούφιση που αμέσως σε έσπρωχνε στην αγκαλιά του μορφέα. Έχω την αίσθηση πως η ζέστη τότε ήταν πιο υποφερτή, τόσο που και τα λιγοστά σπίτια με κλιματισμό στο υπνοδωμάτιο να είχαν το «διαστημικό» μηχάνημα μόνο για εξαιρετικές περιπτώσεις. Οι καλοκαιρινές νύκτες στο Καιμακλί ήταν από δροσιστικές μέχρι και κρύες. Χωρίς υγρασία, χωρίς ιδρώτες, απλά… καρπούζι με χαλούμι και ατέλειωτες πολιτικές συζητήσεις κάτω από τις λεμονιές που μοσχοβολούσαν.
Οι καλοκαιρινές νύκτες στο Καιμακλί ήταν από δροσιστικές μέχρι και κρύες.
Κανένας δεν μπορεί να πει πως αναπολεί με νοσταλγία εκείνες τις εποχές. Τα καλοκαίρια της αβεβαιότητας, των λανθασμένων συναγερμών, των ψιθύρων για «λύση του Κυπριακού» και της φοβίας για νέα προέλαση του Αττίλα. Δύο μόνο πράγματα μπορεί να αναπολήσει κάποιος από τα καλοκαίρια του δεύτερου μισού των seventies στη Κύπρο. Το πρώτο ήταν η καλή διάθεση του κόσμου να ξεπεράσει τα δυσθεόρατα προβλήματά του, φτάνοντας ακόμη και σε φάση διασκέδασης, και το δεύτερο ήταν το δροσιστικό ξηρό βραδινό καλοκαιρινό αεράκι που σου έδινε ενέργεια. Σήμερα, το ξηρό καλοκαιρινό αεράκι αντικαταστάθηκε από μια υγρή, βαριά και ζεστή ατμόσφαιρα, που σου κτυπά τους πνεύμονες και σε στέλνει δυο φορές την ημέρα για ντους. Άρχισα να μην αντέχω τον συνδυασμό ζεστής και υγρασίας στη Κύπρο. Όλο το φετινό καλοκαίρι προσπαθώ να ανοίξω τα παράθυρα του αυτοκίνητου, να μπει το νυκτερινό αεράκι της Λευκωσίας. Αντί αυτού αμέσως τα κλείνω όλα βάζοντας τον κλιματισμό, μπας και καθαρίσουν τα τζάμια από την υγρασία να ξεστραβωθώ.
Όταν, όμως, περάσει το μαρτύριο του αραβικού κυπριακού καλοκαιριού, υπάρχει ένα φθινόπωρο που θα μας ανταμείψει για την υπομονή ακόμη μιας χρονιάς. Μόλις ανοίξουν τα σχολεία λες και υπάρχει μια θεϊκή συμπαιγνία και τα πάντα μαλακώνουν. Ο καιρός γλυκαίνει, σβήνουν τα κλιματιστικά, όλοι είναι στους δρόμους για περιπάτους, ο αέρας αποκτά και πάλιν μυρουδιά και τα πάντα έχουν μια αίσθηση προσμονής. Προσμονής για τα πρωτοβρόχια, για τον χειμώνα που έρχεται, για τη νέα χρόνια που όλοι σχεδιάζουμε, ακόμη και για τα νέα ρούχα σε τόνους λευκού-μαύρου που θα (πρέπει) να αγοράσουμε. Το φθινόπωρο είναι τελικά η καλύτερη εποχή του χρόνου. Μοιάζει σαν το ταξίδι του Οδυσσέα, που σημασία είχε η προσμονή γι’ αυτό που θα έφτανε και όχι αυτή η ίδια η αμφιβόλου ηθικής υπόστασης Πηνελόπη. Έτσι και τον Οκτώβριο όλοι μας απολαμβάνουμε να κτίζουμε προσμονή για το χειμώνα και τα Χριστούγεννα που έρχονται.
Στη διαδικασία της προετοιμασίας, κτυπούμε όμως και ένα πολιτιστικό δεκαπενθήμερο, θυμόμαστε την παραδοσιακή μας λατρεία για τις όπερες και τη φιλόμουση μας κλίση στις νότες της Βανέσας Μέι. Όπου ξαφνικά το Κούριο έγινε Ηρώδειο και οι Μαρούλες και Δημητρούλες, που το καλοκαιρι του ’75 άκουγαν Θέμη Ανδρεάδη κάτω από τη λεμονιά, έγιναν Μαριάννες Λάτση και Αγάπες Βαρδινογιάννη. Τα δε λουλουδάτα φορέματα από τη θεία Πόπη τη ράφταινα, έγιναν τουαλέτες Celine και συνολάκια miu-miu. Η Υποκριτικότητά μας για θεάματα πρωτόγνωρα, τα οποία αντιμετωπίζουμε λες και γεννηθήκαμε μ’ αυτά, με εκπλήσσει. Πήγε ένας φίλος μου στο Nabuco και όταν μιλήσαμε στο τηλέφωνο μού περιέγραφε με ενθουσιασμό το πόσο καλή ήταν η όπερα. Όταν τον ρώτησα πού το κατάλαβε, αφού δεν έπιανε γρι από τη γλώσσα της πρόζας, μου απάντησε πως «ακούγονταν καλές οι φωνές των καλλιτεχνών»… Μετά από αυτό το επιχείρημα και αφού ακολούθησε το δικό μου γιατί δεν πήγε στην Αρβανιτάκη που έχει και καλή φωνή και μπορεί και να σεκοντάρει τα τραγούδια της, αλλάξαμε συζήτηση. Δεν λέω καλή και η όπερα και η Βανέσα Μέι, που είναι κουκλάρα και σε ξεσηκώνει με τη σκηνική της παρουσία, αυτό όμως που με εκνευρίζει είναι η στάση κάποιων νεόκοπων φιλόμουσων που κάνουν πως καταλάβουν από βιολί και όπερα αν και είναι η πρώτη φορά που φέρνουν τους ήχους στα αυτιά τους. Αυτοί οι τύποι την έχουν δει φιλόμουσοι για να πουν στο κομμωτήριο το πόσο «κοντή ήταν η Μέι», αλλά και για να επιδείξουν στην πουρόπετρα του Κουρίου τα Αρμάνι λίνα συνολάκια, στην καλύτερη περίπτωση, ή τις Βερσάτζε τουαλέτες στη χειρότερη.
Με Μέι ή χωρίς, ο Οκτώβρης είναι ό,τι καλύτερο για αναδιοργάνωση στόχων προτεραιοτήτων και απόλαυσης στην προσμονή για τα πρωτοβρόχια και τα Χριστούγεννα. Όπως, όμως, και στην περίπτωση της Πηνελόπης, η Ιθάκη των Χριστουγέννων είναι απλώς μια καλή δικαιολογία για να απολαύσουμε το χρόνο της διαδρομής, τον Οκτώβριο δηλαδή…
