Ο βοσκός ο ψεύτης...

Εδώ και δέκα περίπου χρόνια ζούμε στην Κύπρο μια συνεχή «κρίση». Δεν αναφέρομαι, βεβαίως, στην «κρίση αξιών», ούτε στην «κρίσιμη καμπή του Κυπριακού». Από φοιτητής ακόμη άκουγα συνεχώς τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους λεγόμενους ανθρώπους του «παζαριού», τους μαγαζάτορες της Λήδρας και της Μακαρίου, πως «κάθε πέρσι και καλύτερα». Κάθε χρόνο τα τελευταία δέκα χρόνια οι ξενοδόχοι, μιλούν για «χειροτέρευση της ποιότητας των τουριστών», για «μειωμένη κίνηση», ασχέτως πως δεν έβρισκες ποτέ δωμάτιο να μείνεις σε ξενοδοχείο, και αν έβρισκες, σου κάθονταν πέντε μέρες στην Πάφο τα διπλάσια από επτά μέρες στην Κρήτη, του αεροπορικού συμπεριλαμβανομένου.

Φέτος το σκηνικό μού φέρνει λίγο προς τον... βοσκό τον ψεύτη. Η τουριστική κίνηση είναι όντως πεσμένη αρκετά, η οικονομία φαίνεται να βρίσκεται σε μια σχετική ύφεση, οι μαγαζάτορες έχουν ήδη καταναλώσει τόνους χαρτομάντιλα, όλοι οι ξενοδόχοι έχουν ήδη... αυτοκτονήσει λεκτικά από δύο φορές, μέχρι και οι αγρότες ξεκίνησαν για νέο Κιλελέρ. Κανείς, όμως, δεν φαίνεται να αγχώνεται ιδιαίτερα... Έχουν ήδη ακούσει όλοι την ίδια κασέτα να παίζει στα αφτιά τους δεκάδες φορές τα τελευταία χρόνια. Ποιους αγρότες, όμως, να πιστέψει κανείς, αυτούς που κλείνουν τους δρόμους ή τους άλλους που παρκάρουν τις μερσέντες δίπλα από τα διπλοκάμπινα, ενώ ζητούν 100.000 λίρες τη σκάλα για να πουλήσουν ξεραχώραφα χωρίς νερό και ρεύμα κοντά στη θάλασσα στο Μαρώνι και στο Λατσί; Επιστέγασμα της αλλοπρόσαλλης κατάστασης είναι, επίσης, ο οικοδομικός οργασμός που βρίσκεται σε εξέλιξη σε όλη την Κύπρο, ο οποίος έχει και ως αποτέλεσμα, καταστήματα (πανάκριβων) επίπλων να έχουν μέχρι 70% αύξηση εσόδων για το τελευταίο τρίμηνο! Μην αναφέρω το πάρτι που μόλις άρχισε με τα αυτοκίνητα, όπου ένας φίλος, εισαγωγέας μού εκμυστηρεύτηκε πως έκανε sold out το stock του τριμήνου του σε ένα μήνα και δεν έχει αυτήν τη στιγμή αυτοκίνητα να πουλήσει! Και ερωτώ, υπάρχει κρίση οικονομική, υπάρχει κρίση αξιοπιστίας όλου του «παζαριού», υπάρχει κρίση σοβαρότητας; Τί κρίση, τελικά, υπάρχει;

Σίγουρα, πάντως, υπάρχει κρίση στην ταυτότητά μας ως τουριστικού προορισμού, υπάρχει, επίσης, κρίση πολυλογίας και ξερόλας για την «κρίση». Σε τελική ανάλυση, άρχισα να γουστάρω μια πραγματική κρίση. Να περάσουμε, ρε παιδί μου, μια οικονομική κρίση που θα επιτείνει την κρίση ταυτότητας που περνούμε, που θα μας πιέσει να γίνουμε πιο σοβαροί στις δουλειές μας, να ξέρουμε επιτέλους πότε μιλούμε και πότε δεν μιλούμε, να «εκβιάσει» η κρίση το κράτος να κινηθεί εκσυγχρονιστικά πιάνοντας την ταχύτητα της εποχής, να απειλήσει, επιτέλους, η κρίση τους ταβερνιάρηδες να πετάξουν τις πλαστικές καρέκλες και τους φούρνους μικροκυμάτων, να «εκβιάσει» τους ξενοδόχους να μην πουλούν τα σάντουιτς στην παραλία πέντε λίρες.

Η Ελλάδα πέρασε μια μεγάλη περίοδο κρίσης από το '87 μέχρι το '95. Φοιτητής, έζησα τα πράγματα τότε στην Αθήνα, που για να βάλεις τηλέφωνο έπρεπε να είσαι ανιψιός του Μητσοτάκη, που για να σε πάει ο ταξιτζής στη δουλειά σου έπρεπε να του κάνεις τεμενάδες στην άσφαλτο, που για να σε σερβίρουν στις ταβέρνες έπρεπε να μπεις στην κουζίνα γονατιστός. Τότε η Ελλάδα έφτασε στο σημείο μηδέν. Με την πλάτη στον τοίχο, έπρεπε ή να παραδοθεί στους ξένους και να υποθηκευτεί ως τριτοκοσμική χώρα όπως η Τουρκία, ή να κάτσει στον κώλο της να δουλέψει, να οργανωθεί, να φτιάξει αεροδρόμια, να μπει στην τεχνολογία των επικοινωνιών, να φτιάξει την ποιότητα των υπηρεσιών της, των στελεχών που τη διοικούν, από τον ταβερνιάρη μέχρι τον αρχηγό της Αστυνομίας. Η Ελλάδα, κολλημένη στον τοίχο, κέρδισε το στοίχημα, και σήμερα χαμογελά, ασχέτως του τι λέμε εμείς.

Εμείς δεν στηθήκαμε στον τοίχο ακόμη, αλλά τον βλέπω ήδη να χτίζεται και να μας περιμένει. Η τουριστική κρίση που περνούμε δεν είναι αποτέλεσμα της 11ης Σεπτεμβρίου. Είναι με αφορμή την 11η Σεπτεμβρίου που βγήκαν όλα στην επιφάνεια. Όπως εγώ πιστεύω πως μια κρίση στα περιοδικά θα αναδείξει ποιοι αξίζουν να ζουν και ποιοι πρέπει να πάνε σπίτι τους, έτσι και η κρίση του παγκόσμιου χωριού στον τουρισμό χωρίζει τα χλωρά από τα ξερά. Βουλιάζει τις μη σοβαρές αγορές που δεν έχουν αεροδρόμια, σεβασμό στο περιβάλλον, στην πολιτιστική και αρχιτεκτονική τους παράδοση, που δεν έχουν ποιότητα στην προσέγγιση των φιλοξενουμένων τους. Γι' αυτό πρώτη στη λίστα των δυσπραγούντων περιοχών σήμερα είναι η Αγία Νάπα των baked potatoes, του garage, του karaoke. Είδατε, μα τον θεό σας, σε άλλη χώρα τέτοια ξεφτίλα τουρισμού, όπου ο τουρίστας ζει όλη μέρα με μια κονσέρβα φασόλια, πίνει μπίρες και του βάζουν να τραγουδά από το πρωί μέχρι το βράδυ τον εθνικό ύμνο της Αγγλίας στα bar; Και στις Κυκλάδες και στο Ιόνιο και στις Μαλδίβες και στην Ιταλία κάνουν αποβάσεις οι Άγγλοι τουρίστες, όμως, τέτοια ξεφτίλα πολιτισμού δεν τους δίνει κανένας, εκτός από κάτι γκέτο στην Ίμπιζα όπου τους έχουν απομονωμένους σαν λεπρούς, να μη μολύνουν το υπόλοιπο παραδοσιακό νησί. Όπως είπε και ο κ. Κωστάκης Λοΐζου (Mr. Λούης) σε μια συνέντευξή του στον «Φιλελεύθερο», σύντομα θα χρειαστούμε να βάλουμε δυναμίτες και μπουλντόζες, όπως έκαναν πριν από δέκα χρόνια οι Ισπανοί στη Μαγιόρκα. Η διαφορά μας με τη Μαγιόρκα είναι ότι οι Ισπανοί είχαν άλλες εκατοντάδες θέρετρα μέχρι που να γκρεμίσουν τις ασχήμιες της Μαγιόρκα, εμείς δεν έχουμε τέτοιες πολυτέλειες αναμονής. Μόνο μια κρίση μάς σώζει...