Δημήτρης Λοττίδης
Από τον καιρό που άρχισα να εκτιμώ τις μικρές πλην σημαντικές απολαύσεις της ζωής, θυμάμαι να κάνω διακοπές το καλοκαίρι στο Ναυσικάα, στον Πρωταρά. Η πρώτη μου επίσκεψη ήταν το 1988, όταν δηλαδή ήταν κτισμένα τα πρώτα δωμάτια. Το Ναυσικάα, δεκαπέντε χρόνια μετά, παραμένει το ίδιο γραφικό και εκλεπτυσμένο, αν και έχει γιγαντωθεί από ένα hotel apartments σε ένα συγκρότημα διαμερισμάτων με όλες τις πολυτέλειες πεντάστερου ξενοδοχείου. Η μαγεία του, πέραν από το χώρο στον οποίο βρίσκεται (μια μικρή χερσόνησος στην καλύτερη θάλασσα της Κύπρου), είναι η έμφαση ή το μεράκι, αν θέλετε, των ανθρώπων του στη λεπτομέρεια. Εκεί θα δεις αρχιτεκτονική που δένει με το περιβάλλον, προσεγμένους κήπους και ελάχιστες πλαστικές καρέκλες. Το Ναυσικάα πάνω απ’ όλα προσφέρει την καλύτερη -ίσως- θέα σε κυπριακή θάλασσα.
Οι καλύτερες στιγμές του χρόνου για μένα είναι όταν αργά το απόγευμα ηλιοκαμένος, αλλά και χαλαρωμένος, θα απλώσω στα άδεια κρεβατάκια με θέα προς την κατεχόμενη Αμμόχωστο και θα απολαύσω την ηρεμία του δειλινού, ενώ η λιμνοθάλασσα του Πρωταρά με το πράσινο-τυρκουάζ χρώμα χαϊδεύει νοερά τα πόδια μου. Δυστυχώς, όμως, κάθε χρόνο -τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια- που ζω αυτές τις στιγμές χαλάρωσης, η θέα του Πρωταρά γίνεται χειρότερη.
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, είναι γνωστό πως προσωπικά δεν σας είχα υποστηρίξει στην προσπάθειά σας για εκλογή στην Προεδρία.
Το παράδειγμα της αρχιτεκτονικής του Ναυσικάα είναι η εξαίρεση, με αποτέλεσμα δίπλα στο άκομψο Sunrise να φυτρώσουν εξίσου θεόρατα και χωρίς ταυτότητα κτίσματα, που έγιναν για μια αρπακτή στην άμμο. Τα τελευταία τρία χρόνια αντί να είμαι στην ξαπλώστρα και να θαυμάζω τη θέα, στέκομαι περίλυπος και φαντάζομαι πόσο ωραία θα ήταν αν δεν βίαζαν παρά φύση την καλύτερη, ίσως, παραλία της Μεσογείου. Γιατί έχω πάει και στο Κud Hurraa στις Μαλδίβες, αλλά και στο Μύρτο της Κεφαλονιάς, που θεωρούνται δύο από τις δέκα καλύτερες παραλίες στον κόσμο, αλλά τη γαλήνη, τη θερμοκρασία, την άμμο, το χρώμα και την καθαρότητα της θάλασσας του Πρωταρά δεν την έχω συναντήσει πουθενά.
Αφού, λοιπόν, όλοι (κυβερνήσεις τριάντα χρόνων, τοπικές Αρχές) τα έχουν ξεφτιλίσει στο κιτσαριό, στη μίζα και την αρπακτή, έρχονται να σώσουν -δήθεν- την κατάσταση, κάνοντας πλακόστρωτα! Και γέμισε ο κόσμος πεζόδρομους! Από την Αγία Νάπα στον Πρωταρά και απ’ εκεί στη Λάρνακα. Ασχέτως πως στον πεζόδρομο του Πρωταρά κυκλοφορούν αυτοκίνητα, ασχέτως πως ενώ περπατάς αμέριμνος, σου έρχεται η μπόχα των αποχετευτικών. Στην μπόχα μπροστά τι είναι οι πινακίδες neon και οι πλαστικές καρέκλες; Μια φυσιολογική προέκταση.
Κάποτε απευθύνθηκα με όλη τη σοβαρότητα που μπορώ να μαζέψω στο πρόσωπό μου σε έναν υπουργό της προηγούμενης κυβέρνησης, προτείνοντάς του την καθιέρωση αρχιτεκτονικών οδηγιών και κανονισμών σε περιοχές με φυσικό πλούτο όπως η Πάφος και ιδιαίτερα η Πόλης της Χρυσοχούς. Παρά τη σοβαρότητα στο ύφος μου και την ενδόμυχη αγωνία ότι μπορώ (τρομάρα μου) να πιέσω για να σωθεί κάπως η κατάσταση σε ένα μέρος που έζησα τα παιδικά μου χρόνια μαζί με τον παππού και τη γιαγιά (πριν ανακαλύψω το γκλαμουρ του Πρωταρά), ο υπουργός χαμογέλασε στις προτάσεις μου κτυπώντας με συγκαταβατικά στην πλάτη:«Δεν ξέρεις πού θα μπλέξω μόνο και μόνο να το πω δημόσια;»!
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, είναι γνωστό πως προσωπικά δεν σας είχα υποστηρίξει στην προσπάθειά σας για εκλογή στην Προεδρία. Αντιθέτως είχα εργαστεί (με υπέρμετρο ζήλο η αλήθεια) για την επανεκλογή του κ. Κληριδη. Πρέπει, όμως, να παραδεχθώ πως και οι υπόλοιπες κυβερνήσεις του τόπου τα τελευταία τριάντα χρόνια δεν είχαν στρατηγική για τον τουρισμό, δεν είχαν όραμα, δεν έβλεπαν μπροστά. Με το δυναμισμό που σας διακρίνει, αλλά και τον κοσμοπολίτικο τρόπο ζωής που είχατε μέχρι σήμερα, πιστεύω πως είστε σε θέση να διακρίνετε πού πάμε λάθος και πού πάνε σωστά οι άλλοι. Μπορείτε να διακρίνετε πώς μπορεί η «φημισμένη» ελληνική γραφειοκρατία να θεσπίζει αρχιτεκτονικούς κώδικες ανάπτυξης και αισθητικής, την ώρα που το «οργανωμένο» και με κτηματολόγιο κυπριακό κράτος ούτε καν το σκέφτεται. Και είναι κύριε Πρόεδρε αυτό το πιο τραγικό, ότι ούτε καν το σκέφτηκαν στον τόπο μας πως ίσως θα ήταν καλό να κτίζαμε στην Αγία Νάπα με βασικό υλικό την πέτρα, η ότι ίσως καλό θα ήταν να υπήρχαν περιορισμοί στο ύψος των κτιρίων στον Πρωταρά, ή ακόμη πως θα έπρεπε να απαγορεύονται οι πινακίδες neon στη γραφική Κάτω Πάφο! Αυτά που σε όλο το κόσμο θεωρούνται ως κανόνας, στην Κύπρο του 2003 δεν υπάρχουν καν ως ιδέες!
Γι’ αυτό κύριε Πρόεδρε, αν συμμαζέψετε κάποιους δημάρχους που κάνουν αρπακτές και επιτρέπουν σε ξενοδοχεία να κτίζονται στην άμμο (ρίχνοντας τα απόβλητά τους στη θάλασσα -μπορώ να σας δώσω παράδειγμα), αν μπορέσετε να πιάσετε κάποιους κώλους στα γραφεία Πολεοδομίας, αν πάρετε πρωτοβουλία και φτιαχτεί μετά από μελέτες αρχιτεκτονικός κώδικας αισθητικής για προστατευόμενες περιοχές, αν επιτέλους δώσετε όραμα σ’ αυτόν το λαό για το πώς πρέπει να βλέπει τη στραγγισμένη αγελάδα του τουρισμού, τότε θα έχετε επιτελέσει ένα τόσο σημαντικό έργο όσο ήταν και η ένταξή μας στην Ευρώπη και όλοι μας, ιδιαίτερα οι νέοι άνθρωποι, θα σας βγάλουμε το καπέλο. Οι πλαστικές καρέκλες, οι πράσινες πινακίδες neon, τα microwave και τα ξενοδοχεία «από έξω κούκλα από μέσα πανούκλα» είναι καιρός να αποσυρθούν εκεί που αξίζουν. Στον Κοτσιάτη…
ΥΓ. Αν μπει και κανένας φυλακή από μίζες για πολεοδομικές άδειες θα ήταν ακόμη καλύτερο, αλλά μην τα ζητάμε και όλα!
