
Δημήτρης Λοττίδης
Το 1984, τότε που η συμμετοχή της Κύπρου στη Γιουροβίζιον ήταν κάτι σαν... εθνική υπόθεση, η σοσιαλιστική Ελλάδα είχε στείλει ένα τραγούδι «του μούρου κλεισμού», το «Μου Λες», με τραγουδίστρια κάποια Κρίστη. Η Ισπανία τότε έπαιζε φουλ δωδεκάρια Ελλάδα. Ήταν, βλέπετε, η πρώτη εποχή των σοσιαλιστών στην Ευρώπη. Παπανδρέου και Γκονζάλες τα είχαν βρει για στήριξη της εισδοχής της Ισπανίας στην ΕΟΚ (ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο) και μεταξύ μαγκιάς και γκομενιλικιών (και οι δύο ήταν άσσοι στο σιρόπι) έπαιρναν τα κονδύλια της ΕΟΚ. Η Ισπανία όταν μπήκε τελικά το 1985 ήταν μια τριτοκοσμική χώρα, βασισμένη στη γεωργία και την αλιεία, ενώ μεγάλο ποσοστό των κατοίκων της ήταν κάτω από τα όρια της φτώχειας. Στην αντίπερα όχθη η Ελλάδα, ως το δέκατο μέλος από το 1980, ήταν σε πολύ καλύτερη οικονομική κατάσταση.
Στα χρόνια που ήρθαν και μέχρι το 1994, η Ισπανία απέκτησε αυτοκινητοβιομηχανία, ενώ η Ελλάδα είχε αποκτήσει τη Δήμητρα Λιάνη. Οι Ισπανοί του Γκονζάλες έκτιζαν θέρετρα στη Μαγιόρκα και την Ίμπιζα, και η Ελλάδα αγόραζε αστικά λεωφορεία από τη Ρουμανία. Ενώ στις αρχές του 1990 οι Ισπανοί φιλοξενούσαν παγκόσμιες εκθέσεις εμπορίου, η Ελλάδα φιλοξενούσε τεχνοκράτες της Ευρώπης για να διερευνήσουν την πιο γελοία απάτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πώς, δηλαδή, το ελληνικό κράτος έκανε εξαγωγές στην ΕΟΚ καλαμπόκι, παρουσιάζοντάς το ως ελληνικό, ενώ στην πραγματικότητα ήταν γιουγκοσλαβικό!
Πολλοί λένε πως τώρα που μπήκαμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση σωθήκαμε από τους Τούρκους και τον Ντενκτάς. Συμφωνώ. Αυτό όμως δεν είναι το πιο σημαντικό. Την τελευταία δεκαετία η Ευρώπη κατάφερε να εμφυσήσει στους κατοίκους αλλά και στις κυβερνήσεις της μια αισθητική, έναν πολιτισμό, ένα ελάχιστο επίπεδο κοινωνικής συνοχής. Πάνω απ' όλα η Ένωση λειτουργεί ως ένα Supermarket ευκαιριών. Αν είσαι μέλος έχεις πρόσβαση εισόδου στο Supermarket. Απ' εκεί και πέρα αν θες ψωνίζεις και περνάς καλά, αν βαριέσαι να ψωνίσεις μένεις εκεί που είσαι.
Το δύσκολο είναι τα λαμέ της ράφταινας να τα βγάλει πρώτα απ' όλα η Κυβέρνηση
Το χειμώνα γνώρισα σε ένα χωριό του Τροόδους την κυρά Μαρία, καλοστεκούμενη αγρόπισσα γύρω στα πενήντα. Η κυρά Μαρία ήταν με το παράπονο στο στόμα. Την έβαλαν οι Ευρωπαίοι να πλένει ένα-ένα τα κασόνια των μήλων μετά από κάθε χρήση. Και δεν έφτανε μόνο αυτό, ζήτησαν να πλένονται και τα ίδια τα μήλα πριν πάνε στην αγορά, για να έχουν καλή εμφάνιση! Πράγματα αδιανόητα. Άσε που επιδοτούν τώρα κάθε εκτάριο βουνίσιας γης για να το σπείρεις με πεύκα! Είναι τρελοί αυτοί οι Ρωμαίοι, που θα έλεγε και ο Αστερίξ!
Το σίγουρο είναι πως η Λευκωσία έχει ένα πανευρωπαϊκό ρεκόρ: Είναι η μοναδική ευρωπαϊκή πρωτεύουσα χωρίς πλατεία. Και μην μου πείτε πως η «Ελευθερίας» είναι πλατεία, γιατί τότε εγώ είμαι Πλανητάρχης. Όσο είναι πλατεία η «Ελευθερίας», άλλο τόσο είναι το μουσείο μας μουσείο ευρωπαϊκής χώρας και άλλο τόσο δεν μοιάζει το αεροδρόμιό μας με παράγκα αερολέσχης. Στα χρόνια μετά τον Μακάριο, η Κύπρος είχε ένα φετίχ: Τους δρόμους. Αυτούς τους τεράστιους αυτοκινητόδρομους τετραπλής κατεύθυνσης με τα γεφύρια και τις στοές. Έχουμε στρώσει την Κύπρο με άσφαλτο πολλαπλών κατευθύνσεων, για να καμαρώνουμε σαν Αράπηδες στα εμιράτα. Αποτέλεσμα: Οι δρόμοι έφαγαν όλα τα λεφτά και έτσι δεν έχουμε πινακοθήκες, μουσεία σύγχρονης τέχνης, βιβλιοθήκες, μέγαρα μουσικής, αίθουσες πολιτισμού, όπου να μπορούν ο Παβαρότι και ο Έλτον Τζων να τραγουδήσουν χωρίς να τους διακόπτει στο background η μοτοσικλέτα του Πακιστανού βοηθού του βενζινάρη πάνω από την τάφρο.
Μπήκαμε στην Ευρώπη με τους δρόμους μας και τα θεόρατα σπίτια με τις εισαγόμενες φοινικιές. Μπήκαμε όμως ως Ανατολίτες και όσο πιο γρήγορα κόψουμε το μουστάκι του Αράπη από πάνω μας και αρχίσουμε να γινόμαστε πραγματικοί Ευρωπαίοι, τόσο το καλύτερο. Αυτή είναι η πιο σημαντική ωφέλεια της εισδοχής μας. Να ανακαλύψουμε ξανά τον ευρωπαϊκό μας πολιτισμό. Έναν πολιτισμό χωρίς υπερβολές και αμετροέπεια, μια καλαίσθητη καθημερινότητα που θα αναζητεί την αισθητική αρμονία και όχι τις ασχήμιες της Αγίας Νάπας ή την ανυπαρξία βασικών υποδομών καθημερινότητας.
Η καθημερινότητα της Ευρώπης είναι τα πάρκα, οι πολιτιστικές εκδηλώσεις, είναι η μόδα του Αρμάνι και όχι η μόδα του Βερσάτσε. Ο Αρμάνι είναι για τους Ευρωπαίους, ο μακαρίτης είναι για τους Αράπηδες. Το δύσκολο είναι τα λαμέ της ράφταινας να τα βγάλει πρώτα απ' όλα η Κυβέρνηση. Και όταν λέω Κυβέρνηση δεν εννοώ τον Τάσσο, ο οποίος είναι αρκετά σικ στα Αρμάνι κοστούμια του και τα tailor made λευκά του πουκάμισα. Εννοώ τον μέσο κρατικό λειτουργό ή υπουργό, ο οποίος αποφασίζει καθημερινά για την αισθητική μας. Αν δηλαδή θα καθαριστεί ο χώρος άφιξης του αεροδρομίου, αν θα προχωρήσουν επιτέλους τα έργα στο παλιό ΓΣΠ για να αποκτήσει η πρωτεύουσα πλατεία, αν θα ρίξουν κάτω το Νοσοκομείο-φάντασμα.
Ας αποφασίσει επιτέλους το κράτος να φτιάξει κτίρια μοντέρνας αρχιτεκτονικής, που θα είναι ταυτόχρονα και τουριστικά αξιοθέατα όπως έκαναν στη Βαρκελώνη, όπου κτίζουν τα πιο προχωρημένα αρχιτεκτονικά έργα στην Ευρώπη για να μαζέψουν τουρίστες. Όπως έκανε η Ελλάδα με την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, αλλά και με τα έργα του Καλατράβα στο Ολυμπιακό Στάδιο. Τα πιο πάνω παραδείγματα προέρχονται από χώρες που έχουν ήδη πολλά να επιδείξουν από την ιστορία τους, αλλά δεν σταματούν να φτιάχνουν για τις μελλοντικές γενιές. Εμείς; Τι έχουμε να παρουσιάσουμε από την ιστορία μας; Τις αποικιοκρατικές παράγκες του Κυβερνητικού Τυπογραφείου;
Μια χώρα νεαρή σε ηλικία σαν εμάς χωρίς σημαντική σύγχρονη ιστορία και επιτεύγματα, τι πιο απλό θα ήταν από το να αγοράζαμε κλασικά και σύγχρονα έργα, για να φτιάξουμε τη δική μας προίκα; Το μοναδικό παρήγορο είναι πως η κυρία Φωτεινή τα αντιλαμβάνεται αυτά και ελπίζω να βάλει το χεράκι της (και λίγα εκατομμυριάκια δεν χάλασε ο κόσμος).






