Η Μεγάλη Χίμαιρα: Το βιβλίο, η σειρά και το «στοιχειωμένο» σπίτι

Η «Μεγάλη Χίμαιρα» είναι η νέα, πολυαναμενόμενη τηλεοπτική σειρά της ΕΡΤ βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μ. Καραγάτση, με πρεμιέρα στο ERTFLIX την 1η Ιανουαρίου 2026 και στην ΕΡΤ1 στις 4 Ιανουαρίου, και αποτελεί τη μεγαλύτερη ελληνική τηλεοπτική παραγωγή, με πρωταγωνιστές τους Φωτεινή Πελούσο, Ανδρέα Κωνσταντίνου και Καρυοφυλλιά Καραμπέτη. Με αφορμή λοιπόν την τηλεοπτική μεταφορά του βιβλίου κάνουμε μία αναδρομή στο βιβλίο, τον Μ. Καραγάτση, τη σειρά και το στοιχειωμένο αρχοντικό που λέγεται ότι τον ενέπνευσε.

_{To βιβλίο του Μ. Καραγάτση}

Υπάρχουν λοιπόν βιβλία που δεν ανήκουν απλώς στην ιστορία της λογοτεχνίας, αλλά στη συλλογική μνήμη. Ένα από αυτά είναι αναμφίβολα Η Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση, ένα μυθιστόρημα που γράφτηκε το 1936 και παραμένει μέχρι σήμερα συγκλονιστικά επίκαιρο, τολμηρό και βαθιά ανθρώπινο. Και τώρα, σχεδόν έναν αιώνα μετά, η ιστορία της Μαρίνας και του Γιάννη ζωντανεύει για πρώτη φορά στην τηλεόραση, μέσα από τη νέα, πολυσυζητημένη σειρά της ΕΡΤ που έχει ήδη καθηλώσει το κοινό. 

_{Η πολυαναμενόμενη σειρά της ΕΡΤ}

Το βιβλίο που μίλησε για τον έρωτα σαν τραγωδία

Στον πυρήνα της Μεγάλης Χίμαιρας βρίσκεται η ιστορία της Μαρίνας, μιας νεαρής και όμορφης Γαλλίδας που μεγαλώνει στη Ρουέν, σε ένα ασφυκτικό κοινωνικό περιβάλλον και με ένα βαρύ οικογενειακό παρελθόν. Αναζητώντας διαφυγή, νόημα και αγάπη, γνωρίζει τον Έλληνα καπετάνιο Γιάννη, τον ερωτεύεται και τον ακολουθεί στην Ελλάδα.

Η Μαρίνα μετακομίζει στη Σύρο, παντρεύεται και προσπαθεί να χτίσει μια νέα ζωή. Όμως η πραγματικότητα του νησιού, η αυστηρή πεθερά, η μοναξιά και η απουσία του συζύγου που λείπει συχνά στα ταξίδια, δημιουργούν ένα περιβάλλον συναισθηματικής ασφυξίας. Η εμφάνιση του αδελφού του Γιάννη θα φέρει έναν απαγορευμένο έρωτα που οδηγεί σταδιακά στη σύγκρουση, στη διάλυση και τελικά στην καταστροφή.

_{Photo By Kathimerini gr - Ο συγγραφέας Μ. Καραγάτσης}

Τι συμβολίζει η «Χίμαιρα»

Ο τίτλος δεν είναι τυχαίος. Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, η Χίμαιρα ήταν ένα μυθικό τέρας, μισό λιοντάρι και μισό δράκος. Ένα πλάσμα σύνθετο, απειλητικό και ακατανίκητο. Στο μυθιστόρημα, η Χίμαιρα γίνεται σύμβολο του άπιαστου ονείρου, της ουτοπικής ευτυχίας, της επιθυμίας που κυνηγά η Μαρίνα και που τελικά τη συντρίβει. Είναι το όνειρο μιας ζωής αλλού, αλλιώς, με άλλους όρους, που όμως δεν μπορεί ποτέ να υπάρξει πραγματικά.

_{Στιγμιότυπο από τη σειρά}

Η τηλεοπτική μεταφορά που καθήλωσε το κοινό

Την Κυριακή 4 Ιανουαρίου, η Μεγάλη Χίμαιρα έκανε πρεμιέρα στην ΕΡΤ με διπλό επεισόδιο, και τα νούμερα μιλούν από μόνα τους, μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, τα δύο πρώτα επεισόδια ξεπέρασαν τις 600.000 προβολές στο ERTFLIX, επιβεβαιώνοντας ότι το κοινό ήταν περισσότερο από έτοιμο να υποδεχθεί αυτή τη μεταφορά. Η σειρά θα προβάλλεται κάθε Κυριακή στις 22:00 στην ΕΡΤ1, ενώ όλα τα επεισόδια θα είναι διαθέσιμα και on demand στο ERTFLIX. Πρόκειται για μια παραγωγή έξι επεισοδίων, με υψηλή αισθητική, κινηματογραφική ματιά και έμφαση στην ατμόσφαιρα της δεκαετίας του ’30.

_{Οι ηθοποιοί της σειράς}

Τα σκηνικά, τα κοστούμια και το φως ανασυνθέτουν μια Ελλάδα που μοιάζει μακρινή αλλά παραμένει ανατριχιαστικά οικεία. Η Σύρος δεν λειτουργεί απλώς ως φόντο, γίνεται κι αυτή ένας χαρακτήρας, όμορφη, φωτεινή, αλλά και κλειστή, αυστηρή.

Το στοιχειωμένο αρχοντικό που ενέπνευσε τον Καραγάτση και επιστρέφει στο προσκήνιο μέσα από τη νέα τηλεοπτική σειρά

Με αφορμή τη νέα τηλεοπτική μεταφορά της «Μεγάλης Χίμαιρας» από την ΕΡΤ, ένα πραγματικό σπίτι στη Σύρο επιστρέφει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση, το περίφημο «Κοκκινόσπιτο». Ένα ερειπωμένο αρχοντικό, φορτισμένο με ιστορίες, θρύλους, ψιθύρους και φόβους, που για δεκαετίες στοιχειώνει τη συλλογική φαντασία των κατοίκων του νησιού. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, αυτό ακριβώς το σπίτι υπήρξε η πηγή έμπνευσης για τον Μ. Καραγάτση, όταν έγραψε το εμβληματικό του μυθιστόρημα «Η Μεγάλη Χίμαιρα».

Λίγα χιλιόμετρα έξω από την Ερμούπολη, στην περιοχή του Επισκοπείου, στέκει ακόμη ένα παλιό διώροφο αρχοντικό, γνωστό στους Συριανούς ως «Κοκκινόσπιτο». Ερειπωμένο, μισογκρεμισμένο, σιωπηλό και εγκαταλελειμμένο, προκαλεί δέος, φόβο και ατελείωτες συζητήσεις. Το έντονο κόκκινο χρώμα των τοίχων του έδωσε το όνομά του αν και πολλοί προτιμούν να πιστεύουν ότι συμβολίζει το αίμα και τις τραγωδίες της οικογένειας που κάποτε έζησε εκεί.

_{Photo By syros-agenda.gr}

Το σπίτι βρίσκεται μόλις πέντε λεπτά με το αυτοκίνητο από την Ερμούπολη, στο δρόμο προς τον Πισκοπιό, στην περιοχή Αυροφίλητο. Σήμερα στέκει στα πρόθυρα της κατάρρευσης, με τις τοιχογραφίες και τις οροφογραφίες του να ξεθωριάζουν πάνω στους φθαρμένους σοβάδες. Για χρόνια, οι κάτοικοι μιλούσαν για νυχτερινά κλάματα, παιδικά γέλια και φωνές που ακούγονταν μέσα από το αρχοντικό. Πολλοί πίστευαν πως όποιος διατάραζε την ησυχία του ή μετακινούσε αντικείμενα, έβρισκε τραγικό θάνατο κάτω από ανεξιχνίαστες συνθήκες.

Άλλοι πάλι υποστήριζαν πως όλα αυτά ήταν σενάρια φαντασίας και πως το σπίτι χρησίμευε ως χώρος παράνομων χαρτοπαιγνίων ή μυστικών συναντήσεων ζευγαριών με τις ιστορίες τρόμου να λειτουργούν απλώς αποτρεπτικά για τους περίεργους. Το βέβαιο είναι πως το σπίτι ουδέποτε απέκτησε ξανά ζωή.

_{Photo By historicalmonumentsyros}

Ποιος ήταν ο πραγματικός ιδιοκτήτης

Παρότι κυκλοφορούσαν φήμες ότι κανείς δεν γνωρίζει ποιοι το εγκατέλειψαν για να ξεφύγουν από την «κατάρα», έχει γίνει γνωστό ότι το ακίνητο ανήκει στην οικογένεια Τσομπλεκτσόγλου, η οποία από τη δεκαετία του ’80 προσπαθούσε να το πουλήσει χωρίς επιτυχία. Παρά το μέγεθος και τη θέση του, φαίνεται πως η βαριά του ιστορία το καθιστά μη ελκυστικό για υποψήφιους αγοραστές.

_{Photo By fosonline.gr}

Ήταν πράγματι αυτό το σπίτι της «Χίμαιρας»;

Ιστορικές έρευνες, όπως εκείνες του Αντώνη Κρίνου, αμφισβητούν ότι το Κοκκινόσπιτο ήταν πράγματι το σπίτι που ενέπνευσε τον Καραγάτση. Υποστηρίζουν ότι η πραγματική έμπνευση ήταν η έπαυλη Γιαναγά, ιδιοκτησίας του Κασιώτη πλοιοκτήτη Στάθη Κουλουκουντή, μέσα στον οικισμό του Πισκοπιού. Αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι ο Καραγάτσης περιγράφει το σπίτι της Μαρίνας μέσα στον οικισμό και όχι απομονωμένο εκτός αυτού όπως είναι το Κοκκινόσπιτο.

Ο ίδιος ο συγγραφέας είχε επισκεφθεί δύο φορές τη Σύρο, φιλοξενήθηκε από την οικογένεια Πνευματικού και γνώρισε τους Κασιώτες εφοπλιστές. Συνδύασε αυτές τις εμπειρίες με τις παρατηρήσεις του από τους Ανδριώτες εφοπλιστές και τις παραθεριστικές του επισκέψεις στην Άνδρο, δημιουργώντας το σύμπαν της «Χίμαιρας».

_{Στιγμιότυπο από τη σειρά}

Ο θρύλος της οικογένειας Ρεΐζη

Σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο, η ιστορία της Μαρίνας Μπαρέ και του Γιάννη Ρεΐζη βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Η Μαρίνα, μια νεαρή Γαλλίδα με δύσκολα παιδικά χρόνια, ακολουθεί τον Έλληνα καπετάνιο στη Σύρο, τον παντρεύεται στον Άγιο Νικόλαο και προσπαθεί να ενταχθεί στην τοπική κοινωνία. Δεν τα καταφέρνει. Η οικονομική καταστροφή, ο έρωτάς της με τον αδελφό του άντρα της Μηνά, ο θάνατος της κόρης της Αννούλας από πνευμονία, η εγκυμοσύνη από τον Μηνά, η αυτοκτονία του ίδιου και τελικά η αυτοκτονία της Μαρίνας συνθέτουν μια τραγωδία που σύμφωνα με τον μύθο «στοίχειωσε» το σπίτι για πάντα.

Λέγεται πως ο Γιάννης επέζησε, ξαναπαντρεύτηκε και οι απόγονοί του επέστρεψαν χρόνια μετά στο νησί με άλλο όνομα, για να ξεφύγουν από τη «ρετσινιά».

Αλήθεια ή μύθος;

Είναι όλα αυτά πραγματικά ή απλώς ιστορίες που γεννήθηκαν για να εξηγήσουν την εγκατάλειψη ενός εντυπωσιακού αρχοντικού; Οι πιο ρεαλιστές υποστηρίζουν ότι το σπίτι εγκαταλείφθηκε λόγω κληρονομικών διαφορών, υπέρογκου κόστους αποκατάστασης ή επειδή οι μνήμες ήταν πολύ βαριές για να τις αντέξει κάποιος. Άλλοι όμως πιστεύουν ότι κάτι το κρατά ακόμη όρθιο.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Μ. Καραγάτσης ή αλλιώς Δημήτρης Ροδόπουλος, ήταν ένας κορυφαίος Έλληνας πεζογράφος της «Γενιάς του '30», γνωστός για την αφηγηματική του δεξιοτεχνία, την ικανότητα στη δημιουργία πλούσιων μυθοπλασιών με έργα όπως το «Γ o Λεβιάθαν» και το «Στα Κlerικά». Το αρχικό «Μ» προερχόταν από το «Μίτια» του Ντοστογιέφσκι, ενώ το «Καραγάτσης» από το καραγάτσι κοντά στο σπίτι του. Μάλιστα, ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του κερδίζοντας έπαινο σε διαγωνισμό της «Νέας Εστίας» το 1927.