Ριάνα Στυλιανού
Κάνοντας scroll στο Instagram, έτυχε να δω διάφορες αναρτήσεις από Κύπριες influencers που έμοιαζαν… υπερβολικά τέλειες. Φωτογραφίες άψογες, φωτισμός κινηματογραφικός, δέρμα πορσελάνινο, σώματα σμιλεμένα λες και βγήκαν από 3D πρόγραμμα. Στη λεζάντα όμως έγραφαν κάτι του τύπου photography, lifestyle, I love my job. Όλα τα γνώριμα, όλα τα αναμενόμενα. Το μόνο πρόβλημα; Η φωτογραφία ήταν ξεκάθαρα ψεύτικη. Δημιούργημα AI. Και όμως, στα σχόλια επικρατούσε ενθουσιασμός. «Πόσο όμορφη είσαι», «θεά», «inspo». Κανείς ή σχεδόν κανείς, δεν φάνηκε να καταλαβαίνει ότι αυτό που έβλεπε… δεν υπήρχε.
Created by Ai
Κάπου εκεί έπαθα ένα μικρό σοκ. Καλά, δεν καταλαβαίνουν ότι δεν είναι αυτή στη φωτογραφία, αναρωτήθηκα. Και μετά ήρθε η δεύτερη σκέψη: κι αυτή γιατί δεν έγραψε στη λεζάντα κάτι του τύπου AI modified; Πότε χάσαμε το όριο; Πότε θόλωσε τόσο πολύ η γραμμή ανάμεσα στο πραγματικό και στο κατασκευασμένο; Και, κυρίως, γιατί αυτό άρχισε να συμβαίνει τόσο συχνά, ειδικά από γυναίκες με μεγάλο αριθμό ακολούθων;
Δεν θα το ωραιοποιήσω. Εκείνη τη στιγμή ένιωσα κορόιδο. Ένιωσα πως αυτή η βιομηχανία που κάποτε βασίστηκε στην αυθεντικότητα, στο «είμαι σαν κι εσένα», στο relatable content, κάπου ξέφυγε. Σαν να χάθηκε η αλήθεια μέσα σε φίλτρα, αλγορίθμους και τώρα… τεχνητή νοημοσύνη.
Η κουλτούρα του content creation ξεκίνησε αλλιώς. Ξεκίνησε από ανθρώπους που άνοιξαν την κάμερα του κινητού τους και είπαν: «αυτή είμαι». Χωρίς τέλειο φωτισμό, χωρίς επαγγελματικό styling, χωρίς Photoshop (ή τουλάχιστον όχι τόσο προφανές). Αυτό ήταν που μας τράβηξε. Το αληθινό. Το ατελές. Το ανθρώπινο. Και κάπου εκεί γεννήθηκε και το influencing: η επιρροή μέσα από την ταύτιση, όχι μέσα από την απόσταση.
Με την έλευση του AI, όμως, το παιχνίδι άλλαξε. Όχι σταδιακά. Απότομα. Σήμερα δεν μιλάμε μόνο για retouch ή φίλτρα. Μιλάμε για εικόνες που δεν τραβήχτηκαν ποτέ, για πρόσωπα που δεν στάθηκαν ποτέ μπροστά από φακό, για σώματα που δεν υπάρχουν στη φυσική πραγματικότητα. Και όμως, αυτά τα visuals πλασάρονται ως lifestyle, ως καθημερινότητα, ως «δουλειά».
Σύμφωνα με τον Peter Suciu, και το άρθρο του στην Forbes, υποστηρίζει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν γίνει λιγότερο «κοινωνικά» λόγω της υπερβολικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Οι αλγόριθμοι προωθούν περιεχόμενο που προκαλεί θυμό ή έντονα συναισθήματα, επειδή αυτό αυξάνει την εμπλοκή των χρηστών. Έτσι ενισχύονται η παραπληροφόρηση, ο διχασμός και η επιφανειακή κατανάλωση περιεχομένου. Παράλληλα, η συνεχής χρήση AI μειώνει την κριτική σκέψη και αντικαθιστά τον ουσιαστικό ανθρώπινο διάλογο με ψευδο-κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η AI, αλλά ο τρόπος που χρησιμοποιείται. Με σωστό σχεδιασμό και ηθικές αρχές, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να βελτιώσει την ποιότητα της διαδικτυακής επικοινωνίας.
Επίσης, ο Harry McCracken υποστηρίζει ότι οι εικόνες που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να θεωρηθούν τέχνη, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται με τη φωτογραφία. Με εργαλεία όπως τα DALL-E και Midjourney, είναι πλέον εύκολο να παραχθούν φωτορεαλιστικές εικόνες. Παράδειγμα αποτελεί ο Κοσταρικανός καλλιτέχνης Matias Sauter Morera, του οποίου έργο πουλήθηκε στο Getty Museum. Αν και τα έργα του έχουν έντονη συναισθηματική δύναμη και απαιτούν μακρόχρονη δημιουργική εργασία, δεν είναι φωτογραφίες, γιατί δεν καταγράφουν πραγματικές στιγμές. Η φωτογραφία βασίζεται στη σύλληψη του φωτός και της πραγματικότητας, ενώ οι AI εικόνες είναι συνθετικές και φαντασιακές, ακόμη κι αν μοιάζουν απόλυτα αληθινές.
Και μετά ήρθαν οι AI influencers. Ψηφιακοί χαρακτήρες, δημιουργημένοι εξ ολοκλήρου από ανθρώπους πίσω από οθόνες, με ξεκάθαρο στόχο: την προώθηση προϊόντων. Δεν υπάρχουν, δεν μεγαλώνουν, δεν κουράζονται, δεν έχουν bad skin days. Κι όμως, μπορούν να σου πουλήσουν μια κρέμα προσώπου, ένα ρούχο, έναν τρόπο ζωής. Με δέρμα αψεγάδιαστο και σιλουέτα που αψηφά κάθε νόμο βιολογίας.
@magazineluiza
@lilmiquela
Το εντυπωσιακό και ταυτόχρονα τρομακτικό είναι ότι πολλά από αυτά τα προφίλ συγκεντρώνουν εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους. Άνθρωποι αληθινοί, που αλληλεπιδρούν με κάτι που δεν υπάρχει. Και κάπου εκεί λες: «Οπα. Τι φάση πάλι είναι αυτή;»
Δεν είναι ότι το AI δεν έχει θέση στη δημιουργία. Έχει. Και μάλιστα σημαντική. Μπορεί να είναι εργαλείο, έμπνευση, βοήθεια. Το πρόβλημα ξεκινά όταν δεν ξέρεις αν αυτό που βλέπεις είναι πραγματικό ή όχι. Όταν η διαφάνεια χάνεται. Όταν η τεχνολογία δεν δηλώνεται αλλά συγκαλύπτεται. Γιατί τότε δεν μιλάμε για εξέλιξη… μιλάμε για εξαπάτηση.
Και εδώ έρχεται η παράμετρος της ευθύνης. Του δημιουργού, του influencer, του brand. Γιατί άλλο να πεις «αυτή η εικόνα είναι AI-generated» και άλλο να την παρουσιάζεις ως φωτογράφιση από την καθημερινότητά σου. Το πρώτο είναι ειλικρίνεια. Το δεύτερο είναι παραπλάνηση.
Προσωπικά, και δεν ξέρω τι άποψη έχετε εσείς, εμένα μου αρέσει η αυθεντικότητα. Μου αρέσει το μη τέλειο. Το ρεαλιστικό. Μου αρέσουν οι άνθρωποι που φαίνονται άνθρωποι. Που έχουν πόρους στο δέρμα τους, κυτταρίτιδα, κακή μέρα, κακό φωτισμό. Γιατί με αυτούς ταυτίζομαι. Αυτούς νιώθω. Και αυτοί με νιώθουν.
Δεν θέλω να συγκρίνω τον εαυτό μου με κάτι που δεν υπάρχει. Δεν θέλω να νιώθω ανεπαρκής επειδή δεν μοιάζω με έναν αλγόριθμο. Και, ειλικρινά, δεν θέλω να με επηρεάζει κάποιος που δεν έχει ζήσει ούτε μισό από αυτά που προσποιείται ότι εκπροσωπεί.
Ίσως το μέλλον του influencing να μην είναι θέμα τεχνολογίας, αλλά θέμα επιλογής. Να επιλέξουμε αν θέλουμε να ακολουθούμε την τελειότητα ή την αλήθεια. Την εικόνα ή την ουσία. Το ψεύτικο flawless ή το πραγματικό όμορφο. Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτό που μένει δεν είναι πόσο τέλεια ήταν μια φωτογραφία, αλλά πόσο αληθινά σε έκανε να νιώσεις.
Και αν με ρωτάτε, εγώ θα διαλέγω πάντα το δεύτερο. Ακόμα κι αν έχει λίγη ατέλεια. Ίσως ειδικά γι’ αυτό.
Πώς να καταλάβεις αν μια εικόνα που βλέπεις στα social media είναι Ai.
Οπτικά σημάδια
Λάθη σε χέρια και δάχτυλα (παραπάνω, λιγότερα, «λιωμένα»).
Αφύσικα μάτια ή δόντια (ασύμμετρα, γυαλιστερά, περίεργο βλέμμα).
Παράξενα φόντα που δεν βγάζουν νόημα ή «μπλέκονται» με το θέμα.
Υπερβολικά τέλειο δέρμα χωρίς πόρους ή φυσικές ατέλειες.
Λογική και συνέπεια
Σκιές και αντανακλάσεις που δεν ταιριάζουν με την πηγή φωτός.
Ρούχα, κοσμήματα ή αντικείμενα που αλλάζουν σχήμα χωρίς λόγο.
Κείμενο μέσα στην εικόνα με λανθασμένα ή ασυνάρτητα γράμματα.
Ποιότητα & ύφος
Εικόνες πολύ «κινηματογραφικές» ή υπερβολικά δραματικές.
Στυλ που μοιάζει με μίξη πολλών καλλιτεχνικών ρευμάτων.
Πρόσωπα που φαίνονται αληθινά αλλά δεν αναγνωρίζονται πουθενά αλλού.
