Άννα Πολυβίου
Η Λάρνακα βρίσκεται σε μια περίοδο έντονου μετασχηματισμού, διεκδικώντας έναν πιο ενεργό ρόλο στον πολιτιστικό χάρτη της Κύπρου και της Ευρώπης. Η ανάδειξη της πόλης σε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2030 αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο για την πόλη και μια σημαντική διάκριση για την Κύπρο συνολικά. Ωστόσο, πέρα από τον τίτλο και τις εκδηλώσεις που θα κορυφωθούν το 2030, μεγαλύτερη ίσως πρόκληση είναι η δημιουργία μιας μακροπρόθεσμης παρακαταθήκης που θα επηρεάσει ουσιαστικά τον πολιτισμό και την κοινωνία.
Ο Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού Λάρνακα 2030, Αντρέας Καρακατσάνης, μιλά για το όραμα, τους στόχους, τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις των επόμενων ετών, τις δράσεις που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη, όπως το Common Ground Kafenio, το πρότζεκτ Συνοικισμός και τα φεστιβάλ γειτονιάς Μαχαλάρτ, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο η Λάρνακα φιλοδοξεί να αναδειχθεί σε σημείο αναφοράς για τον ευρωπαϊκό πολιτιστικό χάρτη.
Η ανάδειξη της Λάρνακας σε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2030 αποτελεί μια μεγάλη επιτυχία για την πόλη και την Κύπρο συνολικά. Πρακτικά τι σημαίνει αυτό για τη Λάρνακα;
Σημαίνει ότι η Λάρνακα αποκτά μια μοναδική ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη μέσα από τον πολιτισμό. Δεν πρόκειται απλώς για μια σειρά εκδηλώσεων το 2030, αλλά για μια πολυετή διαδικασία μετασχηματισμού που αγγίζει τον δημόσιο χώρο, την κοινωνική συνοχή, τη δημιουργικότητα, την εκπαίδευση, τη συμμετοχή των πολιτών και τη διεθνή εξωστρέφεια. Η Λάρνακα καλείται να γίνει ένα ευρωπαϊκό εργαστήριο συνύπαρξης, φροντίδας και συνεργασίας, αξιοποιώντας τη μοναδική της ταυτότητα ως πόλη συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών και κοινοτήτων.
Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότερες ευκαιρίες που δημιουργεί ο θεσμός για την πόλη της Λάρνακας;
Η σημαντικότερη ευκαιρία είναι η δυνατότητα να επενδύσουμε στον πολιτισμό ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης. Δημιουργούνται ευκαιρίες για τους καλλιτέχνες και τους πολιτιστικούς οργανισμούς, για νέες διεθνείς συνεργασίες, για ενίσχυση του πολιτιστικού τουρισμού και για αναβάθμιση των πολιτιστικών υποδομών. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα να ενισχυθεί η συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση του μέλλοντος της πόλης και να δημιουργηθούν νέες γέφυρες συνεργασίας μεταξύ των κοινοτήτων της Κύπρου και της ευρύτερης Μεσογείου.
Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις από σήμερα μέχρι και το 2030 για την επίτευξη αυτής της προσπάθειας;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να διατηρηθεί η δυναμική, η ενότητα και η ενεργή συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων για τα επόμενα χρόνια. Χρειάζεται συνέπεια στον σχεδιασμό, αποτελεσματική υλοποίηση των έργων, ανάπτυξη των κατάλληλων συνεργασιών και διαρκής εμπλοκή των πολιτών. Παράλληλα, είναι σημαντικό να διασφαλίσουμε ότι η ανάπτυξη θα είναι συμπεριληπτική και ότι τα οφέλη θα αγγίξουν ολόκληρη την κοινωνία.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο στοίχημα του Λάρνακα 2030;
Να αποδείξουμε ότι ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης κοινωνικής αλλαγής. Να δημιουργήσουμε μια πόλη πιο ανοιχτή, πιο δημιουργική, πιο συμμετοχική και πιο φιλόξενη. Αν το 2030 οι κάτοικοι νιώθουν ότι η πόλη τους ανήκει περισσότερο και ότι έχουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωσή της, τότε θα έχουμε κερδίσει το σημαντικότερο στοίχημα.
Υπάρχουν δράσεις που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη;
Βρίσκεται σε εξέλιξη η φάση προετοιμασίας και υλοποίησης του προγράμματος. Αναπτύσσονται συνεργασίες με πολιτιστικούς φορείς, καλλιτέχνες και ευρωπαϊκά δίκτυα, ενώ προχωρούν δράσεις συμμετοχικού σχεδιασμού και πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη σχέση των πολιτών με το όραμα του Λάρνακα 2030. Παράλληλα, έργα όπως το Common Ground Kafenio, το πρότζεκτ Συνοικισμός και τα φεστιβάλ γειτονιάς Μαχαλάρτ έχουν σημαντικές δράσεις ενεργοποίησης στην πόλη, την επαρχία, αλλά και το εξωτερικό. Το Common Ground Kafenio, λόγου χάριν, ταξίδεψε τον περασμένο Μάιο στην πόλη Leuven του Βελγίου που θα είναι Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης μαζί με τη Λάρνακα το 2030.
Θα δοθούν ευκαιρίες σε Κύπριους καλλιτέχνες και δημιουργούς για συμμετοχή;
Ασφαλώς. Η επιτυχία του Λάρνακα 2030 βασίζεται στη συμμετοχή των δημιουργικών δυνάμεων της Κύπρου. Θα υπάρξουν ανοικτές προσκλήσεις, προγράμματα συνεργασίας, φιλοξενίες καλλιτεχνών και διεθνείς συμπράξεις που θα επιτρέψουν στους Κύπριους δημιουργούς να παρουσιάσουν το έργο τους τόσο στο τοπικό όσο και στο ευρωπαϊκό κοινό. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που θα ενθαρρύνει τη δημιουργία, την καινοτομία και τη διασύνδεση.
Πώς θα μπορούσε η Λάρνακα να ξεχωρίσει στον ευρωπαϊκό πολιτιστικό χάρτη;
Η Λάρνακα δεν χρειάζεται να μιμηθεί άλλες πόλεις. Ξεχωρίζει ήδη μέσα από τη δική της ταυτότητα. Είναι μια πόλη όπου η Ευρώπη συναντά την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, μια πόλη με βαθιά ιστορία συνύπαρξης, μετακίνησης και ανταλλαγής. Μέσα από το αφήγημα του Κοινού Τόπου, η Λάρνακα μπορεί να αναδειχθεί ως ευρωπαϊκό παράδειγμα για το πώς ο πολιτισμός μπορεί να δημιουργεί σχέσεις εμπιστοσύνης, αλληλεγγύης και συνεργασίας σε μια εποχή έντονων κοινωνικών και γεωπολιτικών προκλήσεων.
Υπάρχουν καλλιτεχνικές δράσεις που θα ξεχωρίζατε για το Λάρνακα 2030;
Υπάρχουν αρκετές δράσεις που εκφράζουν με ισχυρό τρόπο το όραμα της υποψηφιότητας. Το Common Ground Kafenio μετατρέπει τον διάλογο και τη συνάντηση σε καλλιτεχνική και κοινωνική πρακτική. Η Mediterranean Oral Poetry Route αναδεικνύει τις προφορικές παραδόσεις της Μεσογείου ως ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά, ενώ το Shared Table χρησιμοποιεί το φαγητό ως μέσο πολιτισμικής συνάντησης και κοινωνικής συνοχής. Πρόκειται για έργα που συνδυάζουν καλλιτεχνική ποιότητα με ουσιαστικό κοινωνικό αντίκτυπο. Αυτά τα αναφέρω ενδεικτικά, το κάθε πρόγραμμα έχει το δικό του ιδιαίτερο στίγμα και υπηρετεί τον μεγάλο στόχο της συνάντησης των ανθρώπων και των κοινοτήτων με όχημα τον πολιτισμό.
Ποιος είναι ο στόχος σας όσον αφορά τη διεθνή αναγνωρισιμότητα της πόλης μέχρι το 2030;
Στόχος μας είναι η Λάρνακα να αναγνωρίζεται διεθνώς ως τόπος πολιτιστικής και κοινωνικής καινοτομίας. Θέλουμε να καταστεί σημείο αναφοράς για τη συνεργασία μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου, για τις συμμετοχικές πολιτιστικές πρακτικές και για νέες μορφές δημιουργίας που συνδέουν τον πολιτισμό με τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.
Με ποιον τρόπο θα διασφαλίσετε ότι τα οφέλη της Λάρνακας ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας θα έχουν διάρκεια και δεν θα περιοριστούν μόνο στο έτος 2030;
Η παρακαταθήκη αποτελεί βασικό στοιχείο του σχεδιασμού μας από την πρώτη ημέρα. Επενδύουμε στη δημιουργία δικτύων, γνώσης, δεξιοτήτων, θεσμών και συνεργασιών που θα συνεχίσουν να λειτουργούν και μετά το 2030. Παράλληλα, σχεδιάζονται υποδομές, προγράμματα και κοινότητες πρακτικές που θα παραμείνουν ενεργές και θα συνεχίσουν να παράγουν πολιτιστικό και κοινωνικό αντίκτυπο για πολλά χρόνια. Η επιτυχία δεν θα κριθεί μόνο από το τι θα συμβεί το 2030 αλλά από το τι θα εξακολουθεί να συμβαίνει το 2031, το 2035 και το 2040.
Τι θα θεωρούσατε ως επιτυχία όταν θα έχει ολοκληρωθεί αυτή η διαδρομή;
Επιτυχία θα είναι να κοιτάξουμε πίσω και να διαπιστώσουμε ότι η Λάρνακα έχει γίνει μια πιο δημιουργική, πιο ανοιχτή και πιο συνδεδεμένη πόλη. Μια πόλη με ισχυρότερη πολιτιστική ζωή, περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους και τους δημιουργούς, μεγαλύτερη διεθνή παρουσία και βαθύτερη συμμετοχή των πολιτών. Αν οι κάτοικοι νιώθουν μεγαλύτερη περηφάνια για τον τόπο τους, και αν η Ευρώπη αναγνωρίζει τη Λάρνακα ως μια πόλη όπου η φροντίδα, η συνδημιουργία και ο πολιτισμός δρουν ως εργαλεία θετικής αλλαγής, τότε θα έχουμε πετύχει τον στόχο μας.
