Μαρία Καραμάνου
Μια φορά κι έναν καιρό, τότε που η ζωή ήταν πιο απλή και οι άνθρωποι έφτιαχναν τα πράγματα για να κρατήσουν μια ζωή, μια γνωριμία, μια κοινή αγάπη και ένα όνειρο έμελλαν να γεννήσουν μια μικρή οικογενειακή επιχείρηση στην καρδιά της Λευκωσίας.
Ήταν το 1988 όταν η Άννα και ο Αντρέας άνοιξαν το δικό τους σκαρπάρικο, το Α&Α. Η ιδέα ανήκε στην Άννα, μια γυναίκα που γνώριζε καλά τον κόσμο του υποδήματος μέσα από τις πωλήσεις. Με θάρρος και επιμονή αποφάσισε να περάσει στον χώρο της επιδιόρθωσης. Δούλεψε, έμαθε τα μυστικά της τέχνης σε ένα αντίστοιχο εργαστήριο και στη συνέχεια μετέδωσε τις γνώσεις της στον σύζυγό της. Με πολλή εξάσκηση, αμέτρητες ώρες δουλειάς και πίστη ο ένας στον άλλο, οι δυο τους έστησαν το δικό τους όραμα... και κάπως έτσι γεννήθηκε το παλαιότερο σκαρπάρικο της Λευκωσίας.
Μια τέχνη που για δεκαετίες αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της κυπριακής καθημερινότητας, μέχρι που η βιομηχανοποίηση και η εύκολη αγορά έτοιμων προϊόντων άρχισαν να την εξαφανίζουν σιγά σιγά.
Μπαίνοντας σήμερα στο εργαστήριο, δύσκολα μπορείς να μην κάνεις μια σκέψη. Πόση αγάπη, πόσος κόπος και πόσες θυσίες χρειάστηκαν για να παραμείνει ζωντανή μια επιχείρηση για 38 ολόκληρα χρόνια; Ανάμεσα σε παπούτσια, τσάντες, εργαλεία και μυρωδιές δέρματος, νιώθεις πως βρίσκεσαι σε έναν χώρο όπου ο χρόνος κυλά λίγο πιο αργά. Έναν χώρο όπου τίποτα δεν πετιέται εύκολα και όλα αξίζουν μια δεύτερη ευκαιρία.
Αυτό που σε κερδίζει περισσότερο, όμως, δεν είναι μόνο η τέχνη, είναι οι άνθρωποι πίσω από αυτήν. Η θετική ενέργεια, το χαμόγελο, η ζεστασιά και η περηφάνια με την οποία μιλούν για τη δουλειά τους αποδεικνύουν πως το Maribous Workshop είναι ένα κομμάτι της ιστορίας της Λευκωσίας. Σήμερα, η παράδοση συνεχίζεται μέσα από τη νέα γενιά, το Α&Α εξελίχθηκε σε Maribous Workshop, διατηρώντας την ψυχή του παρελθόντος αλλά κοιτάζοντας ταυτόχρονα προς το μέλλον. Η Μαρίνα Χαραλάμπους, κόρη της Άννας και του Αντρέα, έφερε νέες ιδέες και μια διαφορετική αισθητική, χωρίς ποτέ να ξεχάσει από που ξεκίνησαν όλα.
Το πρώτο του όνομα ήταν Α&Α, μια επιλογή με ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος, αφού, όπως μας λέει, προήλθε από «τα αρχικά ονόματα των ιδρυτών του, Αντρέας και Άννα».
Η ιστορία του καταστήματος είναι άρρηκτα δεμένη και με την ιστορία της ίδιας της Λευκωσίας. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις που μεγάλωσε ακούγοντας από τους γονείς της, η γειτονιά τότε έσφυζε από ζωή. Στον ίδιο δρόμο βρισκόταν το παλιό Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, το ιστορικό Γιώρκειο Μέγαρο, η Κεντρική Τράπεζα και δύο μεγάλες πρεσβείες, συνθέτοντας την εικόνα μιας από τις πιο πολυσύχναστες περιοχές της πρωτεύουσας τη δεκαετία του '90.
Για την ίδια, όμως, η τέχνη της επιδιόρθωσης ξεπερνά κατά πολύ την απλή αποκατάσταση ενός αντικειμένου. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «η επιδιόρθωση ενός χρηστικού αντικειμένου όπως ένα παπούτσι, ένα ρούχο ή μια τσάντα είναι πολύ σημαντική αρχικά όσον αφορά την οικολογική σημασία του επαγγέλματος». Άλλωστε, μέσα από αυτή τη διαδικασία, όπως λέει, «γινόμαστε η δίοδος ένα αξεσουάρ να πάρει μια δεύτερη ευκαιρία για ζωή και επαναχρησιμοποίηση», μια δουλειά που απαιτεί «προσοχή, υπομονή και αφοσίωση».
Παρά τις αλλαγές στις συνήθειες των καταναλωτών, στο Maribous Workshop πιστεύουν ότι η ανάγκη του ανθρώπου να κρατήσει κάτι που αγαπά παραμένει αναλλοίωτη στον χρόνο. Όπως εξηγεί η Μαρίνα, «ανά τα χρόνια που υπάρχει αυτό το επάγγελμα, οι ανάγκες των ανθρώπων όσον αφορά την επισκευή ενός αγαπημένου τους αξεσουάρ παραμένει η ίδια».
Άλλωστε, πίσω από ένα ζευγάρι παπούτσια ή μια παλιά τσάντα δεν κρύβεται πάντα μόνο η αξία τους. Συχνά υπάρχει ένα προσωπικό δέσιμο, μια ανάμνηση ή μια ιστορία. Όπως μας λέει, κάποια αντικείμενα μπορεί να είναι τα πιο άνετα που έχει κάποιος στη συλλογή του, ενώ άλλες φορές φτάνουν στα χέρια τους προσωπικά αντικείμενα αγαπημένων συγγενών που λειτουργούν ως οικογενειακά κειμήλια. Φυσικά, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι οικονομικές συνθήκες, που πολλές φορές κάνουν την επιδιόρθωση μια πιο προσιτή και ουσιαστική επιλογή από μια καινούργια αγορά.
Για μια οικογένεια που μοιράζεται την ίδια καθημερινότητα στο σπίτι και στο εργαστήριο, η συνεργασία δεν ήταν πάντα εύκολη. Η Μαρίνα παραδέχεται ότι υπήρξαν διαφωνίες, όμως μαζί με αυτές υπήρξαν και αμέτρητες στιγμές χαράς. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «ξαναγνωριστήκαμε και δεθήκαμε περισσότερο έπειτα από αυτή την συνεργασία, μάθαμε να ακούμε ο ένας τον άλλον και να υπάρχει αλληλοσεβασμός μεταξύ μας». Μια κοινή πορεία που, όπως λέει, ήταν δύσκολη, αλλά ταυτόχρονα πολύτιμη, αφού μέσα σε αυτήν οι οικογενειακοί και επαγγελματικοί ρόλοι εναλλάσσονταν συνεχώς.
Φυσικά, σε μια διαδρομή σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών δεν έλειψαν και οι δύσκολες στιγμές. Η σκέψη να κατεβάσουν ρολά πέρασε αρκετές φορές από το μυαλό τους. Τα πρώτα χρόνια η έλλειψη πελατείας ήταν μια μεγάλη πρόκληση, ενώ τα τελευταία χρόνια η δυσκολία εύρεσης προσωπικού δημιούργησε νέα εμπόδια. Παρ' όλα αυτά, όπως λέει με αισιοδοξία, «τελικά αυτό το μαγαζί είναι τυχερό και αντέχει στον χρόνο, επιβιώνοντας μέσα από τις συνθήκες που προκύπτουν κάθε φορά».
Η αλλαγή από το Α&Α σε Maribous Workshop ήταν η φυσική εξέλιξη μιας οικογενειακής ιστορίας που περνούσε πλέον στα χέρια της νέας γενιάς. Μετά την εκπαίδευσή της στον σχεδιασμό και την κατασκευή χειροποίητου παπουτσιού, η Μαρίνα επέστρεψε στην Κύπρο με στόχο να εντάξει αυτή τη νέα υπηρεσία στο οικογενειακό κατάστημα η οποία πλέον δεν υπάρχει. Αν και, όπως λέει, το Α&Α ήταν ένα όνομα που αγαπούσε, ένιωθε ότι «ήταν κάτι συνηθισμένο αλλά και παράλληλα κάτι που δεν συμπεριλάμβανε εμένα μέσα σε αυτό».
Έτσι γεννήθηκε το Maribous, ενώνοντας «τα 4 πρώτα γράμματα του ονόματος μου με τα 4 τελευταία γράμματα του επωνύμου μου», δημιουργώντας ουσιαστικά μια προσωπική υπογραφή. Η προσθήκη της λέξης Workshop ήρθε σχεδόν φυσικά, αφού ο χώρος δεν θα λειτουργούσε μόνο ως επιδιορθωτήριο αλλά και ως υποδηματοποιείο, ένα σύγχρονο εργαστήριο όπου η παράδοση συναντά τη δημιουργία.
Παρόλο που η τέχνη του τσαγκάρη παραμένει αναλλοίωτη στον πυρήνα της, η νέα γενιά έφερε έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης. Όπως εξηγεί η Μαρίνα, «η τέχνη του τσαγκάρη έχει μία κλασσική και διαχρονική τεχνοτροπία εξού και υπάρχει αλλά και θα υπάρχει πάρα πολλά χρόνια ακόμα». Αυτό που άλλαξε, όμως, είναι «η οργάνωση, η μελέτη νέων υλικών, ο συνεχής πειραματισμός και η έμφαση στη λεπτομέρεια».
Σήμερα, η τεχνολογία έχει γίνει σύμμαχος της παράδοσης. Οι πελάτες ενημερώνονται αυτόματα μέσω SMS όταν η επιδιόρθωση είναι έτοιμη, υπάρχει δυνατότητα παράδοσης στον χώρο τους, ενώ μέσα από εξειδικευμένα προϊόντα φροντίδας μπορούν να συντηρούν μόνοι τους τα αγαπημένα τους δερμάτινα αντικείμενα, πάντα με την καθοδήγηση του εργαστηρίου.
Σε αυτή τη νέα εποχή, σημαντικό ρόλο παίζουν και τα social media. Για το Maribous Workshop αποτελούν κάτι πολύ περισσότερο από ένα διαφημιστικό εργαλείο. Όπως αναφέρει η ίδια, «μας βοηθά να παρουσιάσουμε την ποιότητα και την ποικιλία της δουλειάς μας σε ανθρώπους που δεν μας γνωρίζουν ή να πειραματιστούν να επιδιορθώσουν κάτι πριν σκεφτούν να το πετάξουν». Παράλληλα, η άμεση επικοινωνία με τους πελάτες και η συνεχής ενημέρωσή τους για το στάδιο της επιδιόρθωσης είναι μια υπηρεσία που, όπως λέει, «εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές».
Για τη Μαρίνα, η μεγαλύτερη αξία αυτής της τέχνης δεν βρίσκεται μόνο στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά σε όλη τη διαδικασία που προηγείται. Αυτό είναι και το σημαντικότερο μήνυμα που θα ήθελε να περάσει στους νέους. Όπως λέει, «κάθε αντικείμενο που θα φτάσει στα χέρια μας για επισκευή περνά μια διαδικασία που συμπεριλαμβάνει μελέτη, δοκιμή, χρόνο, κόπο και αφοσίωση».
Πίσω από κάθε επιδιόρθωση κρύβονται ώρες χειροποίητης δουλειάς, γι' αυτό και θα ήθελε ο κόσμος να βλέπει το επάγγελμα με την ίδια εκτίμηση που το αντιμετωπίζουν οι ίδιοι οι τεχνίτες. Άλλωστε, όλα όσα δημιουργούνται και επισκευάζονται είναι μοναδικά και προσαρμοσμένα στις ανάγκες του κάθε πελάτη. Η δική της συμβουλή προς τη νέα γενιά είναι να επενδύει σε ποιοτικές αγορές, αντικείμενα που θα αξίζουν να συντηρηθούν και να επισκευαστούν, ώστε να μπορούν να συνοδεύουν τον ιδιοκτήτη τους για πολλά χρόνια.
Παρότι το επάγγελμα έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν, η ίδια δεν πιστεύει ότι πρόκειται να εξαφανιστεί. Όπως αναφέρει, «υπάρχει μείωση στον τομέα του επαγγέλματος, αλλά δεν πιστεύω ότι αυτή η τέχνη θα χαθεί, ίσως στο μέλλον να εξελιχθεί ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε εποχής». Και καταλήγει με μια φράση που συνοψίζει όλη τη φιλοσοφία της δουλειάς τους: «όσο ακόμα χρειαζόμαστε παπούτσια για να κινούμαστε, τόσο θα υπάρχουν και τσαγκάρηδες για να τα φροντίζουν».
Όσο για το μέλλον του Maribous Workshop, η ίδια προτιμά να το αφήνει να εξελίσσεται φυσικά. Με μια δόση χιούμορ παραδέχεται πως «η ζωή μου έχει αποδείξει ότι όταν κάνεις όνειρα ο Θεός γελάει μαζί σου». Αυτό που εύχεται είναι το εργαστήριο να συνεχίσει να μεγαλώνει και να προσαρμόζεται στις αλλαγές, καθώς το βλέπει σαν «έναν ζωντανό οργανισμό που εξελίσσεται και οι άνθρωποι του ακολουθούν αυτή την εξέλιξη».
Και ίσως η μεγαλύτερη επιβράβευση για μια επιχείρηση που μετρά σχεδόν τέσσερις δεκαετίες ζωής να είναι οι ίδιοι οι άνθρωποί της. Οι πελάτες μπορεί να ανανεώνονται, όμως πολλοί συνεχίζουν να περνούν την πόρτα του εργαστηρίου οικογενειακώς. Για τη Μαρίνα, είναι ιδιαίτερα συγκινητικό όταν μια μητέρα συστήνει το κατάστημα στην κόρη της, μεταφέροντας μια σχέση εμπιστοσύνης από γενιά σε γενιά. Μάλιστα, δεν είναι λίγες οι φορές που το Maribous Workshop μετατρέπεται σε σημείο συνάντησης ανθρώπων που είχαν χρόνια να ειδωθούν και ξαναβρίσκονται τυχαία εκεί, χαρίζοντας σε όλους, όπως λέει, «μια υπέροχη στιγμή».
Δείτε το βίντεο:
