Μαρία Σάββα
Ο hairstylist Άγγελος Πάττας, o φωτογράφος Χάρης Κυπριανού, ο make-up artist Σάββας Σάββα και ο σχεδιαστής Μιχάλης Παντελίδης μοιράζονται αναμνήσεις σχετικές με το coming out τους και σχολιάζουν πόσο σημαντική ήταν/είναι για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα η αποδοχή των γονιών τους.
Ιούνιος, ένας μήνας που για αρκετούς είναι απλώς η αρχή του καλοκαιριού. Για κάποιους όμως είναι ένας μήνας περηφάνιας, αναγνωρισιμότητας, ορατότητας και διεκδίκησης δικαιωμάτων. Για 30 μέρες η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα γιορτάζει δημόσια την περηφάνια που κάθε άτομο πρέπει να αισθάνεται για τον σεξουαλικότητα και τη σεξουαλική του ταυτότητα, γιορτάζοντας ανοιχτά τη διαφορετικότητα.
Από την αρχή του pride που ήρθε μετά τα γεγονότα του Stonewall το 1969 έως τις πιο σύγχρονες μορφές παρελάσεων, ακτιβισμών και κοινωνικής κινητοποίησης και ενημέρωσης, το Pride παραμένει ένα συμβολικό κίνημα που αναδεικνύει τόσο τις «κατακτήσεις» όσο και τους προβληματισμούς της LGBTQIA+ κοινότητας.
Τέσσερεις γνωστοί Κύπριοι μιλάνε στο must, με αφορμή τον μήνα υπερηφάνειας, για την ορατότητα, την αποδοχή από τα κοντινά τους άτομα και για το αν υπάρχει αρκετή αντιπροσώπευση από την LGBTQIA+ κοινότητα στην κυπριακή κοινωνία.
«Να ξέρεις ότι ξέρουμε πολύ καλά ποιος είσαι και σε αγαπάμε πραγματικά γι’ αυτό που είσαι. Μπορείς να είσαι ο εαυτός σου και να κάνεις ό,τι θέλεις στο σπίτι μας»
Θα μπορούσες να μοιραστείς μαζί μας μία δυνατή ανάμνηση που έχεις από την περίοδο που έκανες coming out;
Σάββας Σάββα: «Μετά την επιστροφή μου από την Αθήνα προτιμούσα να ζήσω μόνος μου παρά με τους γονείς μου. Μέχρι εκείνη την στιγμή δεν είχαμε μιλήσει ποτέ ανοιχτά για τη σεξουαλικότητά μου. Τελικά, δεν χρειάστηκε να κάνω εγώ coming out στους γονείς μου, γιατί το έκανε ο πατέρας μου για μένα. Η απάντησή του ήταν: ''Μέχρι να τα καταφέρεις να ζήσεις μόνος σου, να ξέρεις ότι ξέρουμε πολύ καλά ποιος είσαι και σε αγαπάμε πραγματικά γι’ αυτό που είσαι. Μπορείς να είσαι ο εαυτός σου και να κάνεις ό,τι θέλεις στο σπίτι μας''».
Μιχάλης Παντελίδης: «Όταν έκανα coming out, στα 19-20 μου χρόνια, σε δύο straight φίλους μου, αντέδρασαν με έναν πολύ απλό και όμορφο τρόπο. Μου είπαν: ‘Και τι έγινε; Δεν ήμουν ποτέ φίλος σου επειδή σου άρεσαν τα κορίτσια’. Και ένας άλλος φίλος μου είπε: ‘Γιατί δεν μου το είπες πιο νωρίς;’. Αυτή η αντίδραση με έκανε να νιώσω αποδοχή και ασφάλεια, χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσω ή να απολογηθώ για κάτι».
Άγγελος Πάττας: «Μεγάλωσα σε μια φιλελεύθερη οικογένεια, όπου η διαφορετικότητα ήταν αποδεκτή από την πρώτη στιγμή. Οπότε για μένα το coming out ήρθε πολύ φυσικά, σχεδόν καθημερινά, μέσα από τον τρόπο που ένιωθα, μιλούσα και ζούσα».
Άγγελος Πάττας / Φωτογραφία από: Ντέμης Σιρανίδης
Χάρης Κυπριανού: «Δεν υπήρξε κάποια συγκεκριμένη στιγμή που να θεωρώ ότι έκανα coming out. Στη δική μου περίπτωση, οι άνθρωποι γύρω μου προσαρμόστηκαν σταδιακά σε αυτό που ήμουν και όπως με γνώριζαν ήδη ως άνθρωπο. Ίσως η πιο δυνατή ανάμνηση να είναι ακριβώς αυτή η φυσική αποδοχή, χωρίς μεγάλες ανακοινώσεις ή δραματικές στιγμές».
«Χωρίς αυτούς δεν θα ήμουν ο άνθρωπος που είμαι σήμερα»
Πόσο σημαντική ήταν/είναι η υποστήριξη των γονιών σου;
Μιχάλης Παντελίδης: «Στην αρχή δεν την είχα, οπότε έμαθα να μη βασίζω την αξία μου σε αυτήν. Τώρα που υπάρχει περισσότερη υποστήριξη, σίγουρα είναι κάτι που με κάνει να νιώθω όμορφα, αλλά το βλέπω σαν ένα bonus».
Μιχάλης Παντελίδης
Άγγελος Πάττας: «Μεγάλωσα σε ένα σπίτι με πολλή αγάπη, τρυφερότητα και ασφάλεια. Ο πατέρας μου ήταν στρατιωτικός, κάτι που ίσως να δημιουργεί μια συγκεκριμένη εικόνα. Στη δική μου περίπτωση, οι γονείς μου με μεγάλωσαν με απίστευτη φροντίδα και με έκαναν πάντα να νιώθω ότι είναι περήφανοι για εμένα. Αυτή η αγάπη στήριξε και εμένα και πολλούς φίλους μου. Το σπίτι μας έγινε πολλές φορές καταφύγιο για ανθρώπους που είχαν ανάγκη να νιώσουν άνετα με τον εαυτό τους, να χαλαρώσουν και να αναπνεύσουν ελεύθερα».
Χάρης Κυπριανού: «Χωρίς αυτούς δεν θα ήμουν ο άνθρωπος που είμαι σήμερα. Η αγάπη, η αποδοχή και η εμπιστοσύνη που μου έδειξαν όλα αυτά τα χρόνια μου έδωσαν τη δύναμη να εξελιχθώ, να πιστέψω στον εαυτό μου και να ακολουθήσω τον δικό μου δρόμο με αυτοπεποίθηση».
Σάββας Σάββα: «Πέρασε από διάφορα στάδια… Σε ό,τι αφορά στον σεξουαλικό μου προσανατολισμό άργησαν να αποδεχτούν την πραγματικότητα. Δυστυχώς, αυτό έχει να κάνει και με το γεγονός ότι μεγαλώσαμε όλοι μέσα σε μια μικρή και αρκετά παραδοσιακή κοινωνία. Μέχρι τότε, η καθημερινότητά μου ήταν πιο δύσκολη εξαιτίας των φίλτρων που ένιωθα ότι έπρεπε να βάζω συνεχώς για να πορεύομαι. Από τη στιγμή του coming out και μετά, έστω κι αν η αποδοχή ήρθε πιο αργά απ’ όσο θα ήθελα, η αίσθηση της ανακούφισης και της γαλήνης ήταν θεμελιώδης».
«Όταν ένας άνθρωπος δεν χρειάζεται να κρύβει ποιος είναι στη δουλειά του, στην οικογένειά του ή στον δημόσιο χώρο, τότε αρχίζει να νιώθει πραγματικά ασφαλής»
Είχες ή έχεις ακόμη κάποιο role model;
Μιχάλης Παντελίδης: «Ως gay έφηβος και νέος ενήλικας, ένα από τα πρότυπά μου ήταν η Lady Gaga. Ακούγοντας τη μουσική της, και ιδιαίτερα το “Born This Way”, ένιωθα ότι αξίζω ακριβώς όπως είμαι, ό,τι κι αν συμβαίνει».
Άγγελος Πάττας: «Role models έγιναν για μένα άνθρωποι δημιουργικοί, εργατικοί, ελεύθεροι, που φτιάχνουν τη ζωή τους με συνέπεια και θάρρος. Με εμπνέουν όσοι ανοίγουν δρόμο με τη στάση τους, με τη δουλειά τους και με τον τρόπο που υπάρχουν μέσα στην κοινωνία».
Χάρης Κυπριανού: «Οι γονείς μου είναι τα μεγαλύτερα πρότυπά μου. Μακάρι όλοι οι γονείς να είχαν τη μισή αγάπη, κατανόηση και αποδοχή που είχαν οι δικοί μου».
Σάββας Σάββα: «Μεγαλώνοντας δεν είχα πολλές επιρροές με τις οποίες να μπορούσα να ταυτιστώ… Ίσως γι’ αυτό σήμερα πιστεύω περισσότερο στη δύναμη της αυθεντικότητας, παρά στην ιδέα του προτύπου».
Σαββας Σάββα
«Η ασφάλεια κρίνεται από τον τρόπο που μιλάμε, από τον τρόπο που αντιδρούμε, από το τι θεωρούμε αποδεκτό γύρω μας και από το πώς στεκόμαστε δίπλα σε έναν άνθρωπο όταν χρειάζεται στήριξη»
Με ποιους τρόπους μπορεί η κυπριακή κοινωνία να κάνει την LGBTQIA+ κοινότητα να νιώσει ασφαλής;
Μιχάλης Παντελίδης: «Πιστεύω ότι πρέπει να ξεκινήσει από την εκπαίδευση στα σχολεία. Τα παιδιά χρειάζεται να μαθαίνουν από μικρή ηλικία για την LGBTQIA+ ιστορία, να μαθαίνουν να αγαπούν χωρίς όρους και να μεγαλώνουν με την ελευθερία να είναι ο εαυτός τους, χωρίς φίλτρα και χωρίς φόβο».
Άγγελος Πάττας: «Πρώτα, με σεβασμό στην καθημερινότητα. Η ασφάλεια κρίνεται από τον τρόπο που μιλάμε, από τον τρόπο που αντιδρούμε, από το τι θεωρούμε αποδεκτό γύρω μας και από το πώς στεκόμαστε δίπλα σε έναν άνθρωπο όταν χρειάζεται στήριξη. Χρειάζεται περισσότερη παιδεία, περισσότερη ενσυναίσθηση και περισσότερη εξοικείωση με τη διαφορετικότητα. Να μπορεί ένα παιδί να μεγαλώνει με αξιοπρέπεια».
Χάρης Κυπριανού: «Πιστεύω ότι η κυπριακή κοινωνία χρειάζεται περισσότερη εκπαίδευση και ενημέρωση από πολύ μικρή ηλικία. Μόνο έτσι μπορούν να αλλάξουν οι αντιλήψεις και τα στερεότυπα που αναπαράγονται από γενιά σε γενιά. Η αποδοχή της διαφορετικότητας, ο σεβασμός και η ενσυναίσθηση πρέπει να καλλιεργούνται από το σχολείο και την οικογένεια, ώστε να δημιουργηθεί μια κοινωνία στην οποία όλοι οι άνθρωποι θα νιώθουν ασφαλείς και ισότιμοι».
Χάρης Κυπριανού
Σάββας Σάββα: «Η ασφάλεια δεν δημιουργείται μόνο μέσα από νόμους και πολιτικές, όσο απαραίτητα κι αν είναι. Όταν ένας άνθρωπος δεν χρειάζεται να κρύβει ποιος είναι στη δουλειά του, στην οικογένειά του ή στον δημόσιο χώρο, τότε αρχίζει να νιώθει πραγματικά ασφαλής. Νομίζω ότι η κυπριακή κοινωνία έχει κάνει βήματα προς τα εμπρός, αλλά υπάρχει ακόμη χώρος για περισσότερη κατανόηση και λιγότερες προκαταλήψεις».
«Υπάρχει αντιπροσώπευση, αλλά θα ήθελα να βλέπω τους ανθρώπους να νιώθουν πιο ελεύθεροι να εκφράζουν αυτό που είναι».
Θεωρείς πως υπάρχει αρκετή αντιπροσώπευση από την LGBTQIA+ κοινότητα στην κυπριακή κοινωνία;
Μιχάλης Παντελίδης: «Σίγουρα υπάρχει αντιπροσώπευση, αλλά θα ήθελα να βλέπω τους ανθρώπους να νιώθουν πιο ελεύθεροι να εκφράζουν αυτό που είναι. Να μπορούν να υπάρχουν χωρίς τον φόβο της κριτικής, χωρίς ντροπή και χωρίς όλα αυτά τα συναισθήματα που πολλές φορές η κοινωνία τούς κάνει να κουβαλούν».
Άγγελος Πάττας: «Υπάρχει περισσότερη ορατότητα από παλαιότερα και αυτό είναι σημαντικό. Η αντιπροσώπευση μπορεί να γίνει ακόμη πιο ουσιαστική όταν βλέπουμε LGBTQIA+ ανθρώπους σε περισσότερους χώρους της κοινωνίας: στην εργασία, στον αθλητισμό, στην πολιτική... Σε μια μικρή κοινωνία όπως η Κύπρος, αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία».
Χάρης Κυπριανού: «Πιστεύω ότι δεν υπάρχει αρκετή αντιπροσώπευση της LGBTQIA+ κοινότητας στην κυπριακή κοινωνία, ιδιαίτερα σε θέσεις όπου λαμβάνονται αποφάσεις και μπορούν να επηρεαστούν ουσιαστικές αλλαγές. Υπάρχει ακόμη δρόμος μέχρι να ακουστούν πραγματικά οι φωνές της κοινότητας εκεί όπου χρειάζεται».
Σάββας Σάββα: «Σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη ορατότητα και περισσότερες συζητήσεις γύρω από θέματα που κάποτε θεωρούνταν ταμπού. Παρ’ όλα αυτά, θεωρώ ότι η αντιπροσώπευση παραμένει σε μεγάλο βαθμό επιφανειακή… Για μένα, πραγματική αντιπροσώπευση σημαίνει να μπορείς να βλέπεις LGBTQIA+ ανθρώπους να συμμετέχουν ισότιμα σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, χωρίς η ταυτότητά τους να είναι το μοναδικό χαρακτηριστικό που τους ορίζει ή τους κάνει ‘διαφορετικούς’».
Ποιο μήνυμα θα έστελνες στον νεότερο εαυτό σου;
Μιχάλης Παντελίδης: «Θα του έλεγα: Θα γίνεις πιο δυνατός, ό,τι κι αν συμβεί. Να είσαι ο εαυτός σου, να μη ζητάς επιβεβαίωση από τους άλλους και να θυμάσαι ότι είσαι ακριβώς όπως πρέπει να είσαι».
Άγγελος Πάττας: «Όπως υπέροχα το έθεσε η Lana Del Ray, "Believe in the person you want to become"!».
Χάρης Κυπριανού: «Ό,τι έγινε, έγινε. Στις νεότερες γενιές όμως θα έλεγα να μην φοβούνται και να μην κλείνονται στον εαυτό τους. Υπάρχουν κι άλλοι σαν κι αυτούς και δεν είναι μόνοι».
Σάββας Σάββα: «Άνοιξε διάπλατα τα φτερά σου και πέταξε προς τον προορισμό για τον οποίο είσαι φτιαγμένος να πετάξεις, χωρίς να χάνεις χρόνο. Ό,τι σου ανήκει θα σε βρει αβίαστα. Τα εμπόδια και οι αμφιβολίες θα είναι ούτως ή άλλως εκεί· είναι μέρος του παιχνιδιού. Μην τους δώσεις περισσότερο χώρο απ’ όσο αξίζουν».
Ως κοινό σημείο στις ιστορίες και τις εμπειρίες των τεσσάρων ανθρώπων που μας μίλησαν αναδεικνύεται η σημασία της αποδοχής, της αγάπης και της αυθεντικότητας. Μέσα από προσωπικές αφηγήσεις για το coming out, τη στήριξη ή τις δυσκολίες που βίωσαν, αλλά και τις σκέψεις τους για την ορατότητα και την εκπροσώπηση της LGBTQIA+ κοινότητας στην Κύπρο, προκύπτει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η πρόοδος έχει γίνει, όμως υπάρχει ακόμη δρόμος για μια κοινωνία πιο συμπεριληπτική, χωρίς προκαταλήψεις και φόβο. Άλλωστε, το Pride δεν είναι μόνο μια γιορτή υπερηφάνειας, αλλά και μια υπενθύμιση ότι κάθε άνθρωπος αξίζει να ζει ελεύθερα, με αξιοπρέπεια και σεβασμό, ακριβώς όπως είναι.
