Ριάνα Στυλιανού
Φέτος, έχω έναν ακόμη λόγο να περιμένω με ανυπομονησία την εποχή των γάμων. Η κολλητή μου παντρεύεται και εγώ θα είμαι δίπλα της ως κουμπάρα, κάτι που κάνει όλη αυτή την περίοδο λίγο πιο συγκινητική, λίγο πιο αγχωτική και, ομολογουμένως, πολύ πιο διασκεδαστική.
Από τις συζητήσεις για το τι θα φορέσουμε μέχρι τις ατελείωτες λεπτομέρειες του γάμου, υπάρχει ένας ενθουσιασμός που δύσκολα περιγράφεται όταν βλέπεις τη φίλη να ετοιμάζεται να παντρευτεί. Μόνο που στη δική μας περίπτωση υπάρχει κάτι ακόμη που κάνει την εμπειρία πιο ενδιαφέρουσα: ο μέλλων σύζυγός της είναι Πόντιος.
Κάπως έτσι, μαζί με όλα όσα μαθαίνω για τον ρόλο της κουμπάρας, άρχισα να ανακαλύπτω έναν ολόκληρο κόσμο από έθιμα που δεν γνώριζα. Κάποια μάλιστα θα τα ακολουθήσουμε και εμείς.
Ένα από αυτά είναι η ανταλλαγή δώρων ανάμεσα στους νεόνυμφους και τους κουμπάρους. Σύμφωνα με το ποντιακό έθιμο που θα ακολουθήσουμε, τα δώρα δίνονται «χιαστί»: ο γαμπρός κάνει δώρο στην κουμπάρα και η κουμπάρα στον γαμπρό, ενώ η νύφη κάνει δώρο στον κουμπάρο και εκείνος στη νύφη. Και ναι, εγώ το δικό μου δώρο το έχω ήδη αγοράσει, γιατί αυτά είναι πράγματα που μια σωστή κουμπάρα δεν αφήνει για τελευταία στιγμή.
Όσο περισσότερο μάθαινα για τη συγκεκριμένη παράδοση, τόσο περισσότερο άρχισε να με ενδιαφέρει η ιδέα των γαμήλιων εθίμων γενικότερα. Γιατί πίσω από όσα σήμερα μπορεί να μας φαίνονται χαριτωμένα, περίεργα ή απλώς διασκεδαστικά, κρύβονται ιστορίες οικογενειών, τόπων και ολόκληρων πολιτισμών.
Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα ωραιότερα πράγματα σε έναν γάμο: δύο άνθρωποι δεν ενώνουν μόνο τις ζωές τους. Φέρνουν μαζί τους οικογένειες, αναμνήσεις, παραδόσεις και μικρά κομμάτια από τον κόσμο στον οποίο μεγάλωσε ο καθένας.
Με αυτή την αφορμή, λοιπόν, έψαξα μερικά από τα πιο ιδιαίτερα γαμήλια έθιμα από διαφορετικές γωνιές του κόσμου. Και, όπως αποδεικνύεται, υπάρχουν πολύ περισσότερα απ’ όσα φανταζόμασταν.
Ρουμανία: Εδώ η νύφη… εξαφανίζεται
Αν στον δικό μας γάμο έχω να θυμάμαι την ανταλλαγή των δώρων, στη Ρουμανία ο γαμπρός έχει μια ελαφρώς πιο δύσκολη αποστολή: κάποια στιγμή μέσα στη βραδιά μπορεί να συνειδητοποιήσει ότι… του λείπει η νύφη.
Το Furatul Miresei, δηλαδή «η κλοπή της νύφης», είναι ένα από τα πιο διασκεδαστικά ρουμανικά έθιμα. Κατά τη διάρκεια της δεξίωσης, φίλοι ή συγγενείς «κλέβουν» τη νύφη και ο γαμπρός πρέπει να διαπραγματευτεί την επιστροφή της. Το αντάλλαγμα μπορεί να είναι μια αστεία δοκιμασία, ποτά ή κάποια ρομαντική χειρονομία.
@puzeilll #pyzeilll #врекомендации #romania #wedding #traditional оригинальный звук - PzhSisters
Και αν αυτό είναι το πιο παιχνιδιάρικο κομμάτι, το Hora Miresei είναι ίσως το πιο όμορφο. Νεόνυμφοι, οικογένεια και καλεσμένοι σχηματίζουν έναν μεγάλο κύκλο και χορεύουν μαζί. Για λίγα λεπτά δεν υπάρχει «πλευρά της νύφης» και «πλευρά του γαμπρού». Υπάρχει απλώς μία μεγάλη παρέα που γιορτάζει το ίδιο ζευγάρι.
Υπάρχει όμως και το colac, ένα παραδοσιακό, συνήθως στρογγυλό και περίτεχνα διακοσμημένο ψωμί που έχει τη δική του θέση στον ρουμανικό γάμο. Σε ορισμένες περιοχές, πριν η νύφη φύγει από το πατρικό της, το ψωμί κρατιέται πάνω από το κεφάλι της και στη συνέχεια σπάει σε κομμάτια, τα οποία μοιράζονται στους παρευρισκόμενους. Η κίνηση λειτουργεί σαν μια συμβολική ευχή για αφθονία, ευημερία και καλή τύχη στη νέα ζωή που ξεκινά. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερη «αφθονία» μοιράζεται εκείνη τη στιγμή, τόσο περισσότερη εύχονται να συνοδεύσει και το νέο σπιτικό. Ίσως όχι ακριβώς αυτό που θα επέλεγες μετά από δύο ώρες μαλλιά και μακιγιάζ, αλλά σίγουρα μία από τις παραδόσεις που δύσκολα περνούν απαρατήρητες.
Μαρωνίτικη παράδοση: Λίγη ζύμη και μια μεγάλη ευχή
Από τα πιο απλά αλλά όμορφα συμβολικά έθιμα είναι αυτό που συναντάμε σε μια παλιά λιβανέζικη παράδοση που συνδέεται με τη μαρωνίτικη κουλτούρα.
Όταν η νύφη φτάνει στο νέο της σπίτι, κολλά ένα κομμάτι ζύμης στην πόρτα. Μπορεί η εικόνα μιας νύφης με το νυφικό της και ένα κομμάτι ζύμης στο χέρι να ακούγεται κάπως ασυνήθιστη, όμως ο συμβολισμός είναι υπέροχος: η ζύμη που «κολλά» στην είσοδο εκφράζει την ευχή να ριζώσει στο νέο της σπίτι και το ζευγάρι να αποκτήσει ένα σταθερό, ευτυχισμένο και γεμάτο αφθονία σπιτικό. Μια μικρή τελετουργία που στην ουσία λέει κάτι πολύ απλό.
Σουηδία: Δύο νομίσματα στα παπούτσια της νύφης
Στη Σουηδία συναντάμε το Mynt i skorna, μια παράδοση σύμφωνα με την οποία η νύφη βάζει δύο νομίσματα στα παπούτσια της: ένα από τον πατέρα της και ένα από τη μητέρα της, ως συμβολική ευχή να μη στερηθεί ποτέ τίποτα στη νέα της ζωή.
@jberberayyy It worked in reverse as well Such a fun tradition #sweden #wedding #skol #swedishamerican #españa Super Trouper - ABBA
Αυτό που κάνει το συγκεκριμένο έθιμο ακόμη πιο όμορφο είναι ότι δεν χρειάζεται να το δει κανείς. Τα δύο νομίσματα κρύβονται κάτω από το νυφικό και γίνονται μια μικρή προσωπική στιγμή ανάμεσα στη νύφη και τους γονείς της. Ένα «είμαστε μαζί σου» που την ακολουθεί κυριολεκτικά στα πρώτα της βήματα προς την καινούργια της ζωή.
Ρωσία: Αν φωνάξουν «Gorko!», απλώς… φιληθείτε
Οι Ρώσοι έχουν βρει ίσως τον πιο αποτελεσματικό τρόπο για να κάνουν τους νεόνυμφους να φιλιούνται όλο το βράδυ.
Στη δεξίωση οι καλεσμένοι φωνάζουν Gorko!, δηλαδή «πικρό», και υπάρχει μόνο ένας τρόπος να «γλυκάνει» η στιγμή: να φιληθεί το ζευγάρι. Μάλιστα, συχνά οι καλεσμένοι αρχίζουν να μετρούν δυνατά όσο διαρκεί το φιλί. Χαριτωμένο την πρώτη φορά. Ενδεχομένως λίγο λιγότερο μετά την πέμπτη.
@viviensbt Wie steht ihr zu горько (Górko)? #russianwedding #love #górko #bestgroom #funnymoments Originalton - viviensbt
Και μετά υπάρχει το Karavay, ένα μεγάλο και περίτεχνα διακοσμημένο ψωμί που συμβολίζει την αφθονία και την ευημερία, όπως ακριβώς και στην Ρουμανική παράδοση. Η νύφη και ο γαμπρός παίρνουν από ένα κομμάτι και, σύμφωνα με μια εκδοχή της παράδοσης, όποιος πάρει το μεγαλύτερο θεωρείται ότι θα έχει το «πάνω χέρι» στο νέο σπιτικό.
Αλβανία: Ένας γάμος, τρία γλέντια
Αν πιστεύετε ότι ένα γαμήλιο γλέντι είναι αρκετό, σε ορισμένες αλβανικές οικογένειες η παράδοση έχει διαφορετική άποψη. Οι εορτασμοί μπορούν να διαρκέσουν περισσότερες ημέρες, με τη νύφη και τον γαμπρό να γιορτάζουν αρχικά ξεχωριστά με τις οικογένειές τους.
@jessikanikaj Sorry I’m obsessed #dasem #foryou #albanianwedding #albaniandance #dasemshiptare suono originale - Jessika Nikaj
Σύμφωνα με την εκδοχή του εθίμου που μας μετέφερε ένας φίλος μας με καταγωγή από την Αλβανία, πρώτα πραγματοποιείται το γλέντι της νύφης, όπου οι συγγενείς της γιορτάζουν μαζί της και της προσφέρουν χρήματα. Ακολουθεί το γλέντι του γαμπρού, με τη δική του οικογένεια να κάνει αντίστοιχα τα χρηματικά της δώρα, ενώ την τρίτη ημέρα οι δύο πλευρές ενώνονται σε ένα κοινό γλέντι.
Και ναι, τρία γλέντια σημαίνουν αρκετή αντοχή στα τακούνια. Πίσω από όλο αυτό, όμως, υπάρχει μια πολύ όμορφη λογική: τα χρήματα αποτελούν έναν πρακτικό τρόπο με τον οποίο οι οικογένειες στηρίζουν το ζευγάρι στο ξεκίνημα της κοινής του ζωής.
Κύπρος: Πριν από τον γάμο, στρώνουμε το κρεβάτι
Και κάπου εδώ επιστρέφουμε σπίτι. Γιατί αν προσπαθήσεις να εξηγήσεις σε κάποιον ξένο ότι στην Κύπρο μαζευόμαστε γύρω από ένα κρεβάτι, πετάμε πάνω του χρήματα και στο τέλος βάζουμε κι ένα παιδάκι να κυλιστεί στα σεντόνια, μάλλον θα έχει κι εκείνος αρκετές ερωτήσεις.
Το «στρώσιμο του κρεβατιού» είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα έθιμα του παραδοσιακού κυπριακού γάμου. Οικογένεια και φίλοι συγκεντρώνονται πριν από τον γάμο, το νυφικό κρεβάτι στρώνεται τελετουργικά και πάνω του ρίχνονται χρήματα ως ευχή για ευημερία και καλοτυχία. Στο τέλος, πάνω στο κρεβάτι τοποθετείται ή κυλιέται ένα μικρό παιδί, παραδοσιακά αγοράκι, ως παλιά συμβολική ευχή για γονιμότητα και απογόνους.
Το ίδιο ισχύει και για το κόκκινο μαντήλι, ίσως το κυπριακό γαμήλιο έθιμο που προσωπικά με συγκινεί περισσότερο απ’ όλα. Λίγο πριν η νύφη φύγει από το πατρικό της, οι γονείς και τα αγαπημένα της πρόσωπα περνούν τελετουργικά το κόκκινο μαντήλι γύρω από τη μέση της, σε μια στιγμή που μοιάζει σχεδόν σαν αποχαιρετισμός πριν από το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο της ζωής της. Και ομολογώ πως κάθε φορά που το βλέπω δακρύζω, ακόμη κι αν βρίσκομαι σε έναν γάμο όπου δεν έχω καμία συγγενική σχέση με το ζευγάρι. Ειδικά όταν έρχεται η σειρά της γιαγιάς και του παππού, εκεί πραγματικά με χάνετε.
Created with AI
Ίσως γιατί εκείνη τη στιγμή βλέπεις τρεις γενιές να συναντιούνται μέσα σε μία τόσο απλή κίνηση: τους ανθρώπους που έζησαν μια ολόκληρη ζωή μαζί να δίνουν την ευχή τους σε κάποιον που τώρα ξεκινά τη δική του.
Και τελικά, είτε πρόκειται για ένα νόμισμα κρυμμένο σε ένα παπούτσι στη Σουηδία, είτε για ένα κομμάτι ψωμί στη Ρωσία, είτε για ένα κόκκινο μαντήλι στην Κύπρο, όλα αυτά τα έθιμα μοιάζουν περισσότερο μεταξύ τους απ’ όσο πιστεύουμε. Αλλάζουν οι χώρες, οι λέξεις και οι κινήσεις, όμως πίσω τους υπάρχει σχεδόν πάντα η ίδια επιθυμία: οι άνθρωποι που αγαπούν το ζευγάρι να του δώσουν, με τον δικό τους τρόπο, λίγη τύχη για όλα όσα έρχονται μετά το «ναι».
