Ριάνα Στυλιανού
Τι σημαίνει να είσαι γυναίκα σήμερα; Είναι μια ταυτότητα που ορίζεις εσύ ή ένα σύνολο ρόλων, προσδοκιών και απαιτήσεων που έχουν ήδη οριστεί για σένα; Πόσο χώρο έχει μια γυναίκα να αλλάξει, να πέσει, να αντισταθεί, να επαναπροσδιοριστεί και τελικά να υπάρξει με τους δικούς της όρους;
Κάπου ανάμεσα σε αυτά τα ερωτήματα γεννήθηκε το «ΓΥΝΗ_0.26», η παράσταση που δημιούργησαν η Αναστασία Θεμιστοκλέους και η Άντρια Νικολάου, στρέφοντας το βλέμμα στη σύγχρονη γυναικεία εμπειρία. Ο ίδιος ο τίτλος αντιμετωπίζει τη γυναίκα σχεδόν σαν ένα προϊόν που καλείται συνεχώς να «αναβαθμίζεται»: να γίνεται καλύτερη, δυνατότερη, πιο αποδοτική, να προσαρμόζεται σε όσα απαιτεί κάθε νέα εποχή.
Μέσα από προσωπικά βιώματα, καθημερινές συζητήσεις και ιστορίες πραγματικών γυναικών, οι δύο δημιουργοί επιχειρούν να μεταφέρουν στη σκηνή όλα εκείνα που δύσκολα χωρούν σε μία μόνο αφήγηση. Η κίνηση, η πρωτότυπη μουσική, ο λόγος και η σιωπή γίνονται διαφορετικές γλώσσες μέσα από τις οποίες μιλούν για την πίεση, την ευαλωτότητα, τη δύναμη, την πτώση, τη μεταμόρφωση και, τελικά, την ανάγκη για ελευθερία.
Λίγο πριν το «ΓΥΝΗ_0.26» παρουσιαστεί στις 7 Νοεμβρίου στο ARTos House, συναντήσαμε την Αναστασία Θεμιστοκλέους και μιλήσαμε μαζί της για όσα γέννησαν την παράσταση, τις πραγματικές γυναίκες που έγιναν μέρος της και το τι σημαίνει, τελικά, να είσαι γυναίκα το 2026.
Ας ξεκινήσουμε από τον τίτλο. Τι σημαίνει «ΓΥΝΗ_0.26» και τι θα αρχίσει να καταλαβαίνει ο θεατής γι’ αυτόν όσο εξελίσσεται η παράσταση;
Το «ΓΥΝΗ_0.26» είναι η τελευταία «έκδοση» του γυναικείου μοντέλου και παρουσιάζει τη γυναίκα ως ένα βιομηχανικό προϊόν προς κατανάλωση. Κάθε ελαττωματικό προϊόν δέχεται κριτική και εύκολα αντικαθίσταται από ένα νεότερο, αποδοτικότερο και πιο χρηστικό μοντέλο. Ο θεατής, παρακολουθώντας την παράσταση, θα αντιληφθεί ότι ο τίτλος αντιμετωπίζεται ρεαλιστικά, ειρωνικά και κάπως αντιφατικά.
Ποια ήταν η πρώτη σκέψη ή εμπειρία που έκανε εσένα και την Άντρια Νικολάου να πείτε «θέλουμε να δημιουργήσουμε μια παράσταση για τη γυναικεία εμπειρία σήμερα»;
Δεν ήταν μια συγκεκριμένη εμπειρία. Ήταν περισσότερο η παρατήρηση ότι οι καθημερινές μας συζητήσεις περιστρέφονταν συχνά γύρω από το θέμα της γυναικείας εμπειρίας. Ως γυναίκες, θέλαμε να προσεγγίσουμε αυτό το θέμα πιο βιωματικά και προσωπικά, αλλά ταυτόχρονα να το εξερευνήσουμε μέσα από τις εμπειρίες και άλλων γυναικών.
Για την έρευνα μιλήσατε με πραγματικές γυναίκες. Τι σας αποκάλυψαν αυτές οι συζητήσεις που ίσως δεν περιμένατε να ακούσετε;
Είμαστε πολύ ευγνώμονες που είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε τόσο ενδιαφέρουσες και διαφορετικές μεταξύ τους προσωπικότητες να μας μιλούν και να μοιράζονται μαζί μας τις εμπειρίες τους. Δεν πιστεύουμε ότι υπήρξε κάποια συγκεκριμένη πληροφορία που δεν περιμέναμε να ακούσουμε. Όσα ακούσαμε, όμως, μας απέδειξαν πως η γυναικεία εμπειρία μπορεί να είναι, σε κάποιες περιπτώσεις, ακραία, επίπονη και πολύπλοκη, αλλά ταυτόχρονα όμορφη και ολοκληρωτική. Και, πάνω απ’ όλα, κοινή ως προς τη σύνδεση που δημιουργείται μεταξύ μας.
Υπήρξε κάποια φράση, εξομολόγηση ή κοινό συναίσθημα από αυτές τις γυναίκες που έμεινε μαζί σας και τελικά πέρασε, άμεσα ή έμμεσα, μέσα στο έργο;
Όλα τα βιώματά τους συνέβαλαν στη δημιουργία του έργου. Το «ΓΥΝΗ_0.26» είναι ουσιαστικά κτισμένο πάνω σε αυτές τις εμπειρίες και αφιερωμένο στην κάθε γυναίκα.
Ταυτότητα, κοινωνική πίεση, ευαλωτότητα, δύναμη, μεταμόρφωση: από όλα όσα πραγματεύεται το «ΓΥΝΗ_0.26», ποιο θεωρείς ότι αγγίζει περισσότερο τη γυναίκα του 2026;
Σίγουρα η δύναμη. Γιατί, όπως όλοι βλέπουμε, η γυναίκα του 2026 εξελίσσεται, ακούγεται, ξεπερνά, αντιστέκεται και ζει πραγματικά.
Στη σκηνή βλέπουμε τέσσερις γυναίκες. Αν όμως έπρεπε να περιγράψεις την εμπειρία που θα ζήσει κάποιος στο ARTos House χωρίς να αποκαλύψεις πολλά, τι θα δει, τι θα ακούσει και κυρίως τι θέλετε να αισθανθεί;
Ελπίζουμε να μπορέσετε όντως να παρακολουθήσετε την παράσταση, ώστε να μοιραστούμε μαζί σας όλα όσα νιώσαμε κατά την υλοποίησή της. Ο δικός μας στόχος θα έχει επιτευχθεί αν ο θεατής νιώσει έστω και κάτι παρακολουθώντας την.
Η παράσταση συνδυάζει χορό, πρωτότυπη μουσική, λόγο αλλά και σιωπή. Πώς συνεργάζονται όλα αυτά για να ειπωθούν πράγματα που ίσως δεν μπορούν να ειπωθούν μόνο με λέξεις;
Η παράστασή μας περνά από διαφορετικά στάδια κατά τη διάρκειά της: την πτώση, την εξερεύνηση, την απελπισία και ίσως τη συνειδητοποίηση και την απελευθέρωση. Αυτό πιστεύουμε ότι δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί με κανέναν άλλο τρόπο πέρα από την κίνηση. Άλλωστε, οι δυο μας γνωριστήκαμε και συνδεθήκαμε μέσω της κίνησης και μέσα από αυτήν ελπίζουμε να μπορέσουμε να παρασύρουμε και τους θεατές στον κόσμο που μας έφερε κοντά.
Υπάρχει μια στιγμή της παράστασης που σε συγκινεί ακόμη, παρόλο που την έχεις δει και δουλέψει ξανά και ξανά; Τι συμβαίνει εκεί;
Υπάρχουν κάποιες χειρονομίες στην παράσταση που αποτελούν έναν δικό μας κώδικα, με συγκεκριμένους συμβολισμούς. Η επανάληψή τους μάς επιτρέπει να αναβιώνουμε κάθε φορά το συναίσθημα και αυτό από μόνο του είναι ιδιαίτερα συγκινητικό.
Θα ήθελες το «ΓΥΝΗ_0.26» να αφορά μόνο γυναίκες ή θεωρείς σημαντικό να το δουν και άντρες; Τι πιστεύεις ότι μπορεί να πάρει μαζί του ο καθένας φεύγοντας από την αίθουσα;
Θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό να το δουν και άντρες, γιατί περιγράφει ιδιαίτερες στιγμές της γυναικείας φύσης, τις οποίες είναι σημαντικό να αναγνωρίζουν και να κατανοούν όλοι οι άνθρωποι. Από εκεί και πέρα, ας είναι ο καθένας ελεύθερος να νιώσει ό,τι θέλει φεύγοντας.
Στις 7 Νοεμβρίου, όταν σβήσουν τα φώτα στο ARTos House και ολοκληρωθεί η παράσταση, ποια σκέψη θα ήθελες ιδανικά να ακολουθήσει τον θεατή μέχρι το σπίτι του;
Η παράσταση δεν έχει στόχο να πει κάτι απόλυτα συγκεκριμένο, ούτε θέλουμε να επιβάλουμε τις δικές μας σκέψεις. Θα θέλαμε περισσότερο να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο ο καθένας θα είναι ελεύθερος να εκλάβει και να αισθανθεί οτιδήποτε.
Μια παράσταση που αφήνει τον θεατή να αποφασίσει
Tελικά, εκεί να βρίσκεται και η ουσία του «ΓΥΝΗ_0.26»: όχι σε ένα συγκεκριμένο μήνυμα που πρέπει όλοι να αποκωδικοποιήσουν με τον ίδιο τρόπο, αλλά στην ελευθερία της προσωπικής εμπειρίας. Η γυναίκα παρουσιάζεται ως σώμα που πέφτει, εξερευνά, αντιστέκεται, μεταμορφώνεται και αναζητά τη δική του απελευθέρωση.
Και όταν τα φώτα σβήσουν, οι δημιουργοί δεν ζητούν από το κοινό να φύγει έχοντας καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα. Αρκεί να έχει νιώσει κάτι. Ίσως μια αναγνώριση, μια ενόχληση, μια σύνδεση ή απλώς μια σκέψη που θα συνεχίσει να το ακολουθεί και έξω από την αίθουσα.
