Ριάνα Στυλιανού
Αν φέτος ξεκινήσατε τη χρονιά με περισσότερη γυμναστική, αν χαμογελάτε κάθε φορά που βλέπετε τα χιλιόμετρά σας στο Strava ή αν νιώθετε εκείνη τη μικρή ικανοποίηση κάθε φορά που βλέπετε τον εαυτό σας τον καθρέφτη με αναψοκοκκινισμένο πρόσωπο και ιδρώτα από το super set που μόλις ολοκληρώσατε, τότε μάλλον βρίσκεστε σε ένα πολύ καλό κεφάλαιο στη ζωή σας. Και κάπου εκεί, σχεδόν αυτόματα, μπαίνουν στη ζωή σας και τα αγαπημένα activewear.
Το πιθανότερο είναι ότι έχετε ήδη ένα κολάν που δεν αποχωρίζεστε, ένα αθλητικό σουτιέν που σας κάνει να νιώθετε άνετα και ένα ανθεκτικό T-shirt που στεγνώνει γρήγορα μετά την προπόνηση. Αυτά τα ρούχα δεν ανήκουν πια μόνο στο γυμναστήριο… τα φοράμε για καφέ, για lounge wear εκεί τη μέρα που έχουμε πολλά τρεχάματα, ακόμα και στα ταξίδια. Είναι πρακτικά, άνετα και συχνά αρκετά στυλάτα ώστε να αποτελούν μέρος της καθημερινής μας γκαρνταρόμπας.
Αλλά έχετε σκεφτεί ποτέ τι ακριβώς φοράτε στο σώμα σας όταν γυμνάζεστε; Καθώς η συζήτηση γύρω από την υγεία, τη βιωσιμότητα και τα υλικά της μόδας γίνεται όλο και πιο έντονη, όλο και περισσότεροι ειδικοί αρχίζουν να εξετάζουν κάτι που μέχρι πρόσφατα περνούσε απαρατήρητο: πόσο «καθαρά» και φιλικά προς το δέρμα είναι πραγματικά τα activewear που φοράμε;
Τα συνθετικά υφάσματα πίσω από την «τεχνολογία» των activewear
Η πλειονότητα των αθλητικών ρούχων κατασκευάζεται από συνθετικές ίνες όπως πολυεστέρα, νάιλον και ελαστάνη (spandex). Τα υλικά αυτά προέρχονται από πετροχημικά και συχνά υποβάλλονται σε χημική επεξεργασία ώστε να αποκτήσουν συγκεκριμένες ιδιότητες: ελαστικότητα, αντοχή στον ιδρώτα, γρήγορο στέγνωμα και ανθεκτικότητα στους λεκέδες.
Για να επιτευχθούν αυτές οι ιδιότητες, οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν διάφορες χημικές ουσίες κατά την παραγωγή του υφάσματος.
Οι λεγόμενες «αιώνιες χημικές ουσίες» (PFAS). Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες των ερευνητών αφορά τις ουσίες PFAS (per- and polyfluoroalkyl substances), γνωστές και ως «forever chemicals». Πρόκειται για χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται συχνά για να κάνουν τα υφάσματα αδιάβροχα ή ανθεκτικά στους λεκέδες.
Το πρόβλημα είναι ότι οι ουσίες αυτές δεν διασπώνται εύκολα. Έρευνες έχουν συνδέσει την έκθεση σε PFAS με πιθανούς κινδύνους όπως διαταραχές στο ορμονικό σύστημα, προβλήματα γονιμότητας και επιπτώσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Εργαστηριακές αναλύσεις σε αθλητικά ρούχα – ιδιαίτερα σε κολάν γιόγκα και ρούχα προπόνησης, έχουν εντοπίσει ενδείξεις PFAS σε ορισμένα προϊόντα της αγοράς, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των activewear.
BPA και άλλες χημικές ουσίες
Εκτός από τις PFAS, ορισμένες έρευνες έχουν εντοπίσει και την παρουσία BPA (Bisphenol-A) σε αθλητικά σουτιέν και μπλούζες προπόνησης. Το BPA είναι μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται στην παραγωγή πλαστικών και θεωρείται ενδοκρινικός διαταράκτης, δηλαδή μπορεί να επηρεάσει το ορμονικό σύστημα του οργανισμού.
Παράλληλα, κατά τη διαδικασία βαφής και επεξεργασίας των υφασμάτων μπορεί να χρησιμοποιηθούν βαφές ή πρόσθετα που περιέχουν μέταλλα ή άλλες ουσίες που σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλούν δερματικούς ερεθισμούς.
Γιατί τα αθλητικά ρούχα θεωρούνται ιδιαίτερη περίπτωση
Οι ανησυχίες είναι μεγαλύτερες για τα activewear σε σύγκριση με άλλα ρούχα, για τον απλούστατο λόγο του ότι εφαρμόζουν πολύ στενά στο σώμα, φοριούνται συχνά και για αρκετή ώρα ενώ ταυτόχρονα η εφίδρωση και η τριβή μπορεί να αυξήσουν την επαφή του δέρματος με τις χημικές ουσίες.
Περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Το ζήτημα των activewear δεν αφορά μόνο την υγεία, αλλά και το περιβάλλον. Τα συνθετικά υφάσματα απελευθερώνουν μικροπλαστικά κάθε φορά που πλένονται στο πλυντήριο. Αυτά τα μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια καταλήγουν στα ποτάμια και στους ωκεανούς, συμβάλλοντας στη θαλάσσια ρύπανση. Επιπλέον, οι PFAS θεωρούνται από τις πιο επίμονες χημικές ουσίες στο περιβάλλον, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τη μακροχρόνια συσσώρευσή τους.
Υπάρχουν πιο ασφαλείς επιλογές;
Τα τελευταία χρόνια, ορισμένες εταιρείες πειραματίζονται με εναλλακτικά υλικά όπως οργανικό βαμβάκι, ίνες μπαμπού, μαλλί merino ή βιολογικά πολυμερή από φυτικές πηγές. Παράλληλα, πιστοποιήσεις όπως OEKO-TEX ή GOTS προσπαθούν να διασφαλίσουν ότι τα υφάσματα έχουν ελεγχθεί για επικίνδυνες ουσίες.
Ωστόσο, τα υλικά αυτά συχνά κοστίζουν περισσότερο και δεν έχουν ακόμη αντικαταστήσει πλήρως τα συνθετικά υφάσματα που κυριαρχούν στη βιομηχανία αθλητικής ένδυσης.
Παρότι οι έρευνες έχουν εντοπίσει χημικές ουσίες σε ορισμένα αθλητικά ρούχα, οι ειδικοί τονίζουν ότι η επιστημονική γνώση γύρω από τους πραγματικούς κινδύνους για την υγεία παραμένει περιορισμένη. Το ζήτημα, ωστόσο, έχει ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση για τη διαφάνεια στη βιομηχανία μόδας και για την ανάγκη ανάπτυξης πιο ασφαλών και βιώσιμων υφασμάτων στο μέλλον.
Καθώς η αγορά των activewear συνεχίζει να αναπτύσσεται, η ενημέρωση των καταναλωτών και η περαιτέρω επιστημονική έρευνα θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στο να κατανοήσουμε καλύτερα τι ακριβώς φοράμε πάνω στο σώμα μας όταν γυμναζόμαστε.
