Μαρία Καραμάνου
Ο πόλεμος που μαίνεται στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες εβδομάδες δεν απειλεί μόνο ανθρώπινες ζωές και υποδομές, αλλά και ένα ανεκτίμητο κομμάτι της παγκόσμιας ιστορίας. Μνημεία που στέκουν για αιώνες, έχοντας επιβιώσει από αυτοκρατορίες, επαναστάσεις και προηγούμενους πολέμους, βρίσκονται σήμερα στο στόχαστρο ή υφίστανται σοβαρές ζημιές από τις στρατιωτικές συγκρούσεις.
Μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένες Πολιτείες και του Ισραήλ στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, αρκετοί ιστορικοί χώροι και μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, προκαλώντας έντονη ανησυχία σε διεθνείς οργανισμούς και ιστορικούς.
Η UNESCO επιβεβαίωσε ότι αρκετοί χώροι παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς επηρεάστηκαν από τις εκρήξεις και τα ωστικά κύματα των επιθέσεων.
Καταστροφές στην ιστορική πόλη Ισφαχάν
Η ιστορική πόλη Ισφαχάν, ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά κέντρα της Περσίας, υπέστη σοβαρές ζημιές μετά από ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές. Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού του Ιράν, επλήγησαν εμβληματικά μνημεία της δυναστείας των Σαφαβιδών του 17ου αιώνα, όπως το Παλάτι Ali Qapu, το Chehel Sotoun και ο ιστορικός περσικός κήπος του. Βίντεο και φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν δείχνουν τοιχογραφίες κατεστραμμένες, περίτεχνα ξύλινα πάνελ κατεστραμμένα και καθρέφτες που κοσμούσαν τις αίθουσες να έχουν θρυμματιστεί στο πάτωμα.
Παλάτι Ali Qapu
Οι επιθέσεις προκάλεσαν επίσης ζημιές στο ιστορικό Masjed‑e Jameh of Isfahan, ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα περσικής και ισλαμικής αρχιτεκτονικής, γνωστό για τους τιρκουάζ τρούλους και τους μιναρέδες με περίτεχνη καλλιγραφία.
Chehel Sotoun
Ζημιές στο ιστορικό Παλάτι Γκολεστάν
Στην Τεχεράνη, σοβαρές ζημιές καταγράφηκαν στο Golestan Palace, ένα συγκρότημα που χρονολογείται από τον 14ο αιώνα και αποτέλεσε την έδρα της δυναστείας των Κατζάρ. Η περίφημη αίθουσα των καθρεφτών υπέστη μεγάλες καταστροφές, ενώ ο συμμετρικός βασιλικός κήπος γέμισε με συντρίμμια μετά από έκρηξη κοντινού στόχου.
Το μνημείο αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της ιρανικής πολιτιστικής ταυτότητας.
Πλήγμα σε αρχαίο φρούριο των Σασσανιδών
Σοβαρές ζημιές υπέστη και το ιστορικό Falak‑ol‑Aflak Castle στην πόλη Khorramabad. Το φρούριο χρονολογείται από την εποχή της Περσικής Αυτοκρατορίας των Σασσανιδών (220–650 μ.Χ.) και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της χώρας. Οι εκρήξεις κατέστρεψαν επίσης κτίρια του Υπουργείου Πολιτισμού της επαρχίας και προκάλεσαν ζημιές σε δύο τοπικά μουσεία.
Η UNESCO προειδοποιεί για απώλεια παγκόσμιας κληρονομιάς
Η UNESCO δήλωσε ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και έχει ήδη επικοινωνήσει με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στη σύγκρουση. Η εκπρόσωπος του οργανισμού Monia Adjiwanou τόνισε ότι: «Η πολιτιστική περιουσία προστατεύεται από το διεθνές δίκαιο και η καταστροφή της αποτελεί απώλεια για ολόκληρη την ανθρωπότητα».
Οι αρχές του Ιράν είχαν μάλιστα τοποθετήσει μπλε σημαίες, σύμφωνα με διεθνή πρωτόκολλα πολέμου, για να υποδεικνύουν ότι τα μνημεία προστατεύονται. Ωστόσο, όπως αναφέρουν οι αρχές, αυτό δεν απέτρεψε τις ζημιές.
Οι εικόνες καταστροφής ιστορικών μνημείων προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην ιρανική κοινωνία. Ο ακαδημαϊκός Mojtaba Najafi έγραψε χαρακτηριστικά: «Τα αρχαία μνημεία είναι εξίσου σημαντικά με τις ανθρώπινες ζωές, γιατί μας συνδέουν με το παρελθόν μας. Η καταστροφή τους σημαίνει ότι καταρρέει η συλλογική μας μνήμη».
Πολλοί Ιρανοί θεωρούν ότι η καταστροφή αυτών των μνημείων πλήττει όχι μόνο τη χώρα τους, αλλά και την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
BREAKING:
— Suppressed News. (@SuppressedNws1) March 3, 2026
Iran has filed a formal complaint to UNESCO over damage to cultural heritage sites following US-Israeli strikes.
Tehran says the historic Golestan Palace, a UNESCO World Heritage site, and parts of the Grand Bazaar sustained major damage. pic.twitter.com/nqXDk5WjjK
Πολλά από τα μνημεία που επλήγησαν είχαν επιβιώσει μέσα από εισβολές αυτοκρατοριών, την Ιρανική Επανάσταση του 1979, τον Πόλεμο Ιράν‑Ιράκ και δεκαετίες πολιτικών αναταραχών. Σήμερα όμως βρίσκονται αντιμέτωπα με σύγχρονα όπλα και πυραυλικά πλήγματα.
Όπως σημείωσε η ιστορικός Naghmeh Sohrabi: «Αυτά τα μνημεία είναι φορείς ιστορικής μνήμης που ξεπερνά κάθε ιδεολογία. Δεν ανήκουν μόνο σε έναν λαό, αλλά σε ολόκληρη την ανθρωπότητα».
