Μαρία Σάββα
Παρότι ο Bad Bunny δεν αναφέρθηκε ευθέως στην ICE κατά τη διάρκεια του halftime show του Super Bowl, πολλοί θεωρούν πως ενσωμάτωσε μια σειρά από διακριτικές πολιτικές αναφορές στην εμφάνισή του.
Ο Πορτορικανός καλλιτέχνης, ο οποίος είχε δηλώσει «ICE out» όταν παρέλαβε το βραβείο για το άλμπουμ της χρονιάς στα Grammy, επέλεξε ένα πιο έμμεσο μήνυμα στο 14λεπτο σόου του την Κυριακή. Ο Bad Bunny μίλησε για τη σημασία της διαφορετικότητας, απαριθμώντας τα ονόματα όλων των χωρών της Βόρειας και της Νότιας Αμερικής.
Η μοναδική φράση που είπε στα αγγλικά ήταν το «God bless America», τη στιγμή που στην οθόνη εμφανίστηκε μια πινακίδα με το μήνυμα: «Το μόνο πράγμα πιο δυνατό από το μίσος είναι η αγάπη».
Σε πρώτο επίπεδο, η εμφάνισή του προωθούσε ένα μήνυμα αμερικανικής ενότητας. Ωστόσο, αρκετοί πιστεύουν ότι περιλάμβανε υπόγειες αναφορές στη εργατικότητα, στην ιστορία του Πουέρτο Ρίκο και στα χρόνια προβλήματα ηλεκτροδότησης.
Το δουλεμπόριο της ζάχαρης
Όταν ο τραγουδιστής ερμήνευσε το «Tití Me Preguntó», η σκηνή είχε στηθεί σαν ένα τεχνητό χωράφι ζαχαροκάλαμου, κάτι που ενδέχεται να αποτέλεσε αναφορά στο δουλεμπόριο.
«Η ιστορία της σκλαβιάς που συνδέεται με τη ζάχαρη είναι βαθιά ριζωμένη στις νότιες πολιτείες των ΗΠΑ, την Καραϊβική και περιοχές της Νότιας Αμερικής», εξήγησε η Dr Allison Wiltz στην πλατφόρμα X, προσθέτοντας: «Η εμφάνισή του ήταν εξαιρετική, προκάλεσε σκέψη και ήταν άρτια εκτελεσμένη».
Σύμφωνα με το Minority Rights Group, Αφρο-Πορτορικανοί εξαναγκάστηκαν να εργαστούν σε φυτείες ζάχαρης και ορυχεία χρυσού, με το Πουέρτο Ρίκο να εξελίσσεται σε έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς ζάχαρης, καφέ, βαμβακιού και καπνού μέσω της καταναγκαστικής εργασίας, έως ότου η δουλεία καταργήθηκε το 1873.
Η γαλάζια σημαία του Πουέρτο Ρίκο
Πολλοί παρατήρησαν επίσης ότι ο Bad Bunny κρατούσε μια σημαία του Πουέρτο Ρίκο σε πιο ανοιχτή, γαλάζια απόχρωση. Το συγκεκριμένο χρώμα συνδέεται με το φιλοανεξαρτησιακό κίνημα του νησιού.
Ο ίδιος είχε αναφερθεί ξανά στη σημαία στο τραγούδι «La Mudanza», όπου τραγουδά: «Εδώ σκότωναν ανθρώπους επειδή έδειχναν τη σημαία / γι’ αυτό τώρα την κουβαλάω παντού όπου θέλω».
Υπενθυμίζεται ότι ο πρώην «νόμος φίμωσης» του Πουέρτο Ρίκο απαγόρευε την κατοχή της σημαίας του νησιού από το 1948 έως το 1957.
Τα προβλήματα ηλεκτροδότησης
Ο σχεδιασμός της σκηνής περιλάμβανε εικόνες εκρήξεων σε ηλεκτρικά δίκτυα, κάτι που μπορεί να ερμηνευτεί ως αναφορά στις συνεχιζόμενες διακοπές ρεύματος στο Πουέρτο Ρίκο.
Τα εκτεταμένα μπλακάουτ είναι συχνό φαινόμενο και αποτελούν θέμα που ο Bad Bunny έχει ήδη θίξει στο μίνι ντοκιμαντέρ του το 2022 με τίτλο El Apagón.
Ο τυφώνας Maria το 2017 προκάλεσε προβλήματα στο ηλεκτρικό δίκτυο για μήνες, ενώ ο τυφώνας Fiona το 2022 έθεσε εκτός λειτουργίας το 100% του δικτύου για εβδομάδες. Ωστόσο, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA), οι κάτοικοι του Πουέρτο Ρίκο βίωσαν κατά μέσο όρο 27 ώρες διακοπών ρεύματος ετησίως την περίοδο 2021–2024, ακόμη και χωρίς την παρουσία τυφώνων.
Και για όσους δεν το πρόσεξαν, το μήνυμα «together we are America» («μαζί είμαστε η Αμερική») ήταν γραμμένο πάνω στην μπάλα του αμερικανικού ποδοσφαίρου που έστρεψε προς την κάμερα.
«Η μητέρα πατρίδα μου, το Πουέρτο Ρίκο», είπε ο Bad Bunny λίγο πριν κλείσει το σόου με έναν φόρο τιμής.
