Μαρία Καραμάνου
Ο θάνατος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ άνοιξε ένα από τα πιο σκοτεινά και αμφιλεγόμενα κεφάλαια της σύγχρονης ιρανικής ιστορίας, τι θα απογίνει η τεράστια οικονομική αυτοκρατορία που φέρεται να είχε χτίσει επί δεκαετίες, ενώ ο ιρανικός λαός βυθιζόταν στη φτώχεια λόγω κυρώσεων, πληθωρισμού και κρατικής καταστολής.
Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα και παλαιότερες έρευνες, η περιουσία που συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με τον Χαμενεΐ εκτιμάται μεταξύ 100 και 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο το ύψος της αλλά ποιος την ελέγχει από εδώ και πέρα.
Δεν πρόκειται για «απλή» προσωπική κληρονομιά
Σε αντίθεση με έναν ιδιώτη μεγιστάνα, ο πλούτος του Χαμενεΐ δεν βρίσκεται συγκεντρωμένος σε μια κλασική προσωπική διαθήκη. Το μεγαλύτερο μέρος του φέρεται να είναι δεμένο με θεσμικές και παραθεσμικές δομές εξουσίας, με κορυφαία την Setad (Execution of Imam Khomeini’s Order).
Secret bank accounts and luxury real estate: who will inherit Khamenei’s multibillion-dollar fortune?https://t.co/dK5WOh5iY3
— Jack Ryan (@JackRyanlives) March 3, 2026
Η Setad ξεκίνησε ως οργανισμός διαχείρισης «εγκαταλελειμμένων περιουσιών» μετά την Ισλαμική Επανάσταση, αλλά εξελίχθηκε σε έναν κολοσσό με συμφέροντα σε ακίνητα και γη, ενέργεια και πετρέλαιο, τηλεπικοινωνίες, φαρμακευτικές και χρηματοοικονομικές δραστηριότητες. Τυπικά, τα περιουσιακά αυτά στοιχεία δεν ανήκουν προσωπικά στην οικογένεια, αλλά τελούν υπό τον έλεγχο του εκάστοτε Ανώτατου Ηγέτη.
Ο ρόλος της οικογένειας Χαμενεΐ
Ο Χαμενεΐ άφησε πίσω του έξι παιδιά, με τον γιο του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ να θεωρείται επί χρόνια ο ισχυρότερος παίκτης στο παρασκήνιο. Αν και δεν κατείχε επίσημο αξίωμα, του αποδίδονται στενές σχέσεις με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης, επιρροή σε οικονομικές αποφάσεις και ρόλο-κλειδί στη διαχείριση δικτύων εξουσίας και πλούτου. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, δεν είναι βέβαιο ότι η περιουσία θα «κληρονομηθεί» με την κλασική έννοια. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η οικογένεια θα διατηρήσει έμμεσο έλεγχο, μέσω προσώπων-βιτρίνα, ιδρυμάτων και offshore.
Μυστικοί λογαριασμοί και ακίνητα στο εξωτερικό
Δημοσιεύματα των τελευταίων ετών κάνουν λόγο για τραπεζικούς λογαριασμούς σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ευρώπη, Αφρική και Λατινική Αμερική, επενδύσεις σε χρυσό, διαμάντια και funds, πολυτελή ακίνητα, ιδιωτικά τζετ και στόλο οχημάτων. Σημαντικό μέρος αυτών των ισχυρισμών δεν έχει επαληθευτεί ανεξάρτητα, αλλά θεωρείται ευρέως ότι τα κεφάλαια αυτά είναι δύσκολο να εντοπιστούν ή να δεσμευτούν άμεσα.
How Ayatollah ran $95BILLION business empire built by seizing thousands of Iranians' properties then selling them for profit https://t.co/IoYjFBQ1VT
— Daily Mail (@DailyMail) March 2, 2026
Τι γίνεται αν καταρρεύσει το καθεστώς;
Το πιο αβέβαιο σενάριο αφορά μια ενδεχόμενη πολιτική κατάρρευση του σημερινού συστήματος στο Ιράν. Σε αυτή την περίπτωση περιουσιακά στοιχεία εντός Ιράν θα μπορούσαν να κρατικοποιηθούν ή να δεσμευτούν, κεφάλαια στο εξωτερικό ενδέχεται να γίνουν αντικείμενο διεθνών δικαστικών διεκδικήσεων και η οικογένεια Χαμενεΐ θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με έρευνες για ξέπλυμα χρήματος ή παράνομο πλουτισμό.
Το παράδοξο της «λιτότητας»
Ο ίδιος ο Χαμενεΐ προέβαλλε για δεκαετίες την εικόνα του ασκητικού ηγέτη, που μεγάλωσε φτωχικά και ζούσε με σεμνότητα. Οι επικριτές του, ωστόσο, βλέπουν σε αυτή την αφήγηση μια κραυγαλέα αντίφαση με το εύρος της περιουσίας που φέρεται να συνδέεται με το όνομά του.
Το ερώτημα «ποιος θα κληρονομήσει τα δισεκατομμύρια του Χαμενεΐ» παραμένει ανοιχτό. Πιθανότερη απάντηση, όχι ένα πρόσωπο, αλλά ένα σύστημα, τουλάχιστον όσο αυτό συνεχίζει να επιβιώνει.
