Μαρία Σάββα
Το IMAX είναι η μεγάλη αγάπη του Christopher Nolan. Τι πραγματικά είναι, πώς κάνει τη διαφορά στην «Οδύσσεια» και ποιες άλλες ταινίες είναι γυρισμένες με αυτού του είδους την τεχνολογία;
Ο σκηνοθέτης Christopher Nolan έχει δημιουργήσει μερικές από τις πιο εντυπωσιακές ταινίες του 21ου αιώνα: «The Dark Knight», «Inception», «Interstellar», «Dunkirk» και «Oppenheimer».
Αν έχετε παρακολουθήσει την καριέρα του Christopher Nolan, γνωρίζετε ότι είναι τεράστιος θαυμαστής και χρήστης της τεχνολογίας IMAX. Αρχικά, ξεκίνησε προβάλλοντας τις ταινίες του σε κινηματογράφους IMAX και στη συνέχεια άρχισε να γυρίζει όλο και περισσότερες από τις παραγωγές του με τις συγκεκριμένες κάμερες.
Τι είναι το IMAX;
Το IMAX δημιουργήθηκε αρχικά με την ονομασία Multiscreen Corporation, πριν αλλάξει το όνομά του σε μια επινοημένη λέξη που δημιούργησαν οι ιδρυτές του, θέλοντας να συνοψίσουν τον απόλυτο στόχο τους: τη μέγιστη εικόνα (Maximum Image).
Οι Καναδοί σκηνοθέτες Graeme Ferguson, Roman Kroitor, Robert Kerr και ο μηχανικός William Shaw επιδίωξαν να δημιουργήσουν ένα νέο είδος large format filmmaking. Εμπνεύστηκαν από τη δημιουργία της ταινίας «In the Labyrinth» για την Expo ‘67 στο Μόντρεαλ, καθώς και από παλαιότερα κινηματογραφικά format, όπως το VistaVision.
Με μια απλή εγκατάσταση ενός προβολέα και μίας κάμερας, η εταιρεία άρχισε να παράγει ταινίες μικρού μήκους που προβάλλονταν σε εκθέσεις, όπως το «Tiger Child» -η πρώτη ταινία IMAX- στην Expo ‘70 στην Οσάκα της Ιαπωνίας.
Η Expo ‘74 στο Spokane της Ουάσινγκτον αποτέλεσε την πρώτη εμφάνιση ενός κινηματογράφου IMAX που δεν ήταν συνδεδεμένος με κάποια άλλη κινηματογραφική εταιρεία, καθιστώντας τον έναν ανεξάρτητο χώρο προβολής.
Πριν από τον 21ο αιώνα, οι κινηματογράφοι IMAX περιορίζονταν ουσιαστικά σε αυτόνομες αίθουσες ή σε χώρους μέσα σε μουσεία. Ορισμένες από αυτές τις αίθουσες διαθέτουν θολωτές οθόνες, ενώ άλλες είναι «τετράγωνες».
Το μέσο μέγεθος της οθόνης σε αυτές τις ειδικά κατασκευασμένες αίθουσες είναι περίπου 72 x 53 πόδια (περίπου 22 x 16 μέτρα), δηλαδή έχει ύψος πολλών ορόφων. Οι οθόνες IMAX είναι γνωστές και αναγνωρίσιμες επειδή είναι πολύ ψηλότερες από ό,τι πλατιές, διαθέτοντας τη μοναδική αναλογία εικόνας IMAX 1.43:1.
Αυτό το τεράστιο κινηματογραφικό φιλμ γυρίζεται κάθετα με μεγάλες αλλά ιδιαίτερα θορυβώδεις κάμερες, οι οποίες μπορούν να καταγράψουν από 30 δευτερόλεπτα έως δύο λεπτά συνεχούς υλικού ανάλυσης 12K κάθε φορά. Αυτός είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο οι ταινίες που γυρίζονται σε παραδοσιακό φιλμ IMAX συχνά έχουν διάρκεια μικρότερη της μίας ώρας. Ακόμη και ταινίες που δεν είναι εξ ολοκλήρου IMAX, αλλά χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο φιλμ σε ορισμένες σκηνές, συνήθως δεν καταγράφουν πάνω από μία ώρα υλικού.
Με τόσο μεγάλο φιλμ και τόσο μεγάλες κάμερες, απαιτούνται επίσης μεγάλοι προβολείς, οι οποίοι διαθέτουν έναν μοναδικό τρόπο προβολής του φιλμ σε κάθετη θέση. Οι προβολείς αυτοί χρησιμοποιούν ειδική λυχνία τόξου ξένου (xenon arc lamp), η οποία είναι εξαιρετικά ευαίσθητη και πρέπει να χειρίζεται με μεγάλη προσοχή.
Οι αίθουσες όπου προβάλλονται ταινίες IMAX είναι επίσης μεγάλες, με μια ιδιαίτερη διάταξη καθισμάτων τύπου σταδίου, ώστε το κοινό να κοιτάζει απευθείας την οθόνη ανά πάσα στιγμή.
Το «The Odyssey» και η εκδοχή του Nolan σε IMAX
Με κάθε νέα του ταινία, η κλίμακα και η φιλοδοξία της αφήγησης του Nolan φαίνεται να φτάνουν σε νέα επίπεδα. Είναι λοιπόν εμβληματικό το γεγονός ότι η νέα του ταινία, καταπιάνεται με ένα ελληνικό έπος σχεδόν 3.000 ετών: την «Οδύσσεια» του Ομήρου.
«Νομίζω ότι αυτό που τον κάνει να ξεχωρίζει από άλλους σκηνοθέτες είναι ότι… οι ιστορίες που θέλει να αφηγηθεί είναι απίστευτα φιλόδοξες. Και ο τρόπος με τον οποίο θέλει να τις αφηγηθεί είναι επίσης απίστευτα φιλόδοξος», δήλωσε ο Matt Damon σε συνέντευξή του στον ανταποκριτή Scott Pelley. «Σε αυτή την περίπτωση, ήθελε να το κάνει 100% σε IMAX, κάτι που δεν είχε γίνει ποτέ ξανά. Και αυτό δεν είχε καν ανακοινωθεί, επειδή δεν γνωρίζαμε αν θα μπορούσαμε να το πραγματοποιήσουμε».
Το «The Odyssey» είναι η πρώτη κινηματογραφική ταινία μεγάλου μήκους που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου σε φιλμ IMAX, το οποίο θεωρείται κορυφαίο χάρη στην εξαιρετικά υψηλή ανάλυσή του που είναι έως και τρεις φορές υψηλότερη από αυτή των ψηφιακών καμερών.
Ένα ακόμη μεγάλο εμπόδιο είναι ότι οι κάμερες που χρησιμοποιούν φιλμ είναι ιδιαίτερα θορυβώδεις κατά τη λειτουργία τους, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την ηχογράφηση των διαλόγων των ηθοποιών στα γυρίσματα.
Η ομάδα του Nolan και η IMAX συνεργάστηκαν για τη δημιουργία μιας ειδικής θήκης για την κάμερα, ώστε να μειωθεί ο ήχος της λειτουργίας της.
«Είναι μια πραγματικά θορυβώδης κάμερα. Οπότε για πιο προσωπικές σκηνές… αυτό θα ήταν αδύνατο σε IMAX μέχρι πριν από περίπου έναν χρόνο», δήλωσε ο Damon στον Pelley. «Η κάμερα είναι απλώς υπερβολικά δυνατή. Ο ήχος… δεν θα λειτουργούσε ποτέ».
Ο Nolan εξήγησε και τι είναι αυτό που κάνει το φιλμ IMAX ξεχωριστό: «Αυτή είναι η υψηλότερης ποιότητας μορφή απεικόνισης που έχει δημιουργηθεί ποτέ. Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να τη συναγωνιστεί».
«Είναι ένα τεράστιο αρνητικό φιλμ, το οποίο όταν εκτεθεί σωστά, εκτυπωθεί σωστά και προβληθεί σε μια τεράστια οθόνη… προσφέρει μια ποιότητα εικόνας που δεν μπορείς να αποκτήσεις πουθενά αλλού. Απίστευτη ευκρίνεια. Πολύ μικρή ορατή κόκκωση», τόνισε.
Κάπου εδώ να σημειώσουμε πως στην Κύπρο δεν λειτουργεί προς το παρόν κανένας κινηματογράφος με αίθουσα IMAX, γεγονός που σημαίνει ότι οι σινεφίλ του νησιού δεν μπορούν να απολαύσουν ταινίες γυρισμένες ή ειδικά διαμορφωμένες για το συγκεκριμένο φορμά στην πλήρη τους εμπειρία.
Οι οθόνες IMAX ξεχωρίζουν για το πολύ μεγάλο μέγεθός τους, την υψηλή ανάλυση εικόνας και τον προηγμένο ήχο, προσφέροντας μια πιο καθηλωτική κινηματογραφική εμπειρία. Στην Ευρώπη, αίθουσες IMAX υπάρχουν σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Πολωνία, η Τσεχία, η Αυστρία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Δανία και η Ιρλανδία, προσελκύοντας θεατές που αναζητούν την κορυφαία κινηματογραφική εμπειρία.
Άλλες ταινίες που γυρίστηκαν εξ ολοκλήρου σε IMAX:
- «Avengers: Infinity War» (2018)
- «Avengers: Endgame» (2019)
- «The Eight Hundred» (2020)
- «The Suicide Squad» (2021)
- «Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings» (2021)
Πολλές διάσημες ταινίες IMAX, ωστόσο, δεν έχουν γυριστεί εξ ολοκλήρου σε IMAX. Για παράδειγμα:
- «Oppenheimer»: Μεγάλο μέρος της ταινίας γυρίστηκε σε φιλμ IMAX 65mm, αλλά όχι ολόκληρη.
- «Dunkirk»: Χρησιμοποίησε εκτενώς κάμερες IMAX, αλλά μόνο σε συγκεκριμένες σκηνές.
- «Interstellar»: Περιλαμβάνει πολλές σκηνές γυρισμένες σε IMAX, αλλά δεν είναι εξ ολοκλήρου ταινία IMAX.
