Όταν η υπερβολή χτυπάει κόκκινο

Τις τελευταίες μέρες, η ειδησεογραφία στην Κύπρο θυμίζει περισσότερο σενάριο θρίλερ παρά ενημέρωση. Με φόντο τη διεθνή αστάθεια και τις εξελίξεις στην περιοχή, κάθε πληροφορία μοιάζει να φιλτράρεται μέσα από έναν φακό υπερβολής, δραματοποίησης και σε ορισμένες περιπτώσεις, απλής προχειρότητας.

Το αποτέλεσμα; Ανησυχία, σύγχυση και ένας διαρκής βομβαρδισμός τίτλων που συχνά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Το FIR που… δεν έκλεισε ποτέ
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η έντονη φημολογία γύρω από το υποτιθέμενο κλείσιμο του FIR της Κύπρου, μετά την πτώση drone στις βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι. Τα ερωτήματα περί ασφάλειας πτήσεων και εναέριου χώρου κατέκλυσαν τα δελτία ειδήσεων, αφήνοντας να αιωρείται η εντύπωση ότι η χώρα βρισκόταν ένα βήμα πριν το χάος.

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές με γνώση των διαδικασιών της πολιτικής αεροπορίας, το κλείσιμο ενός FIR αποτελεί εξαιρετικά σπάνιο και ακραίο μέτρο. Προϋποθέτει σοβαρό και μη διαχειρίσιμο κίνδυνο για την πολιτική αεροπορία, αξιολόγηση κινδύνου και διαβούλευση με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές. Δεν πρόκειται για απόφαση που λαμβάνεται βιαστικά, ούτε προφανώς επειδή «έπεσε ένα drone».

Στην περίπτωση της Κύπρου, κάτι τέτοιο δεν συνέβη ποτέ. Ο εναέριος χώρος λειτούργησε κανονικά, όπως λειτουργεί εδώ και δεκαετίες, ακόμη και σε πολύ πιο τεταμένες περιόδους.

Το λιμάνι της… Λευκωσίας
Και κάπου εκεί, αφού δεν έκλεισε το FIR, περάσαμε στο επόμενο επεισόδιο υπερβολής: το λιμάνι της Λευκωσίας. Ναι, σωστά διαβάσατε. Σε ειδησεογραφικές αναφορές έγινε λόγος για άφιξη φρεγατών στο «λιμάνι της Λευκωσίας». Μικρή λεπτομέρεια: η Λευκωσία δεν έχει λιμάνι. Δεν είχε ποτέ. Εκτός αν ανακαλύφθηκε πρόσφατα κάποιο μυστικό θαλάσσιο πέρασμα στο κέντρο της πόλης.

Στην πραγματικότητα, οι ελληνικές φρεγάτες «Κίμων» και «Ψαρά» απέπλευσαν με προορισμό την Κύπρο και, σύμφωνα με τις ίδιες τις πληροφορίες, αναμένονταν να καταπλεύσουν στη Λεμεσό. Παράλληλα, ελληνικά μαχητικά F-16 σταθμεύουν στην Πάφο, στο πλαίσιο γνωστών και θεσμικών αμυντικών συνεργασιών.

Όλα αυτά είναι εξελίξεις που μπορούν να παρουσιαστούν σοβαρά, με ακρίβεια και χωρίς περιττό πανικό. Δεν χρειάζονται «λιμάνια Λευκωσίας» για να αποκτήσουν βαρύτητα.

Η υπερβολή των ελληνικών μέσων
Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ο ρόλος μερίδας των ελληνικών μέσων ενημέρωσης, τα οποία συχνά επιλέγουν να παρουσιάζουν τα γεγονότα με όρους έντασης και δραματοποίησης, όχι απαραίτητα γιατί το απαιτεί η πραγματικότητα, αλλά γιατί το απαιτεί η επισκεψιμότητα. Σε μια εποχή όπου το «κλικ» έχει μεγαλύτερη αξία από τη διασταύρωση, οι τίτλοι συχνά προηγούνται των γεγονότων και η ανησυχία μετατρέπεται σε προϊόν προς κατανάλωση. Έτσι, εξελίξεις που θα μπορούσαν να παρουσιαστούν με ψυχραιμία και ακρίβεια, μεταμορφώνονται σε σενάρια κρίσης, δημιουργώντας ένα κλίμα φόβου που εξυπηρετεί περισσότερο την απήχηση παρά την ενημέρωση.

Όταν η δραματοποίηση γίνεται πρόβλημα
Η υπερβολή στην ενημέρωση δεν είναι απλώς αστεία ή ενοχλητική. Είναι επικίνδυνη. Δημιουργεί ανασφάλεια, ενισχύει τον φόβο και θολώνει την ουσία των πραγματικών γεγονότων. Σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας, η ανάγκη για ψύχραιμη, τεκμηριωμένη ενημέρωση είναι μεγαλύτερη από ποτέ.

Η Κύπρος δεν είναι αποκομμένη από τις εξελίξεις, αλλά ούτε βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Οι θεσμοί λειτουργούν, οι διαδικασίες υπάρχουν και όσο κι αν αυτό δεν πουλάει η πραγματικότητα συνήθως είναι λιγότερο δραματική από τους τίτλους.

Ίσως τελικά το μεγαλύτερο πρόβλημα να μην είναι τι συμβαίνει γύρω μας, αλλά πώς επιλέγουμε να το αφηγηθούμε. Και όταν η υπερβολή χτυπάει κόκκινο, αυτό που χρειάζεται δεν είναι περισσότερος πανικός, αλλά περισσότερη ευθύνη.