Μαρία Σάββα
Η Yayoi Kusama, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και επιδραστικές μορφές της σύγχρονης τέχνης, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 97 ετών. Η σπουδαία Γιαπωνέζα καλλιτέχνιδα πέθανε στις 14 Αυγούστου 2026, σε νοσοκομείο του Τόκιο, όπως ανακοίνωσαν στις 27 Αυγούστου το μουσείο και το ίδρυμα που φέρουν το όνομά της.
«Με βαθιά θλίψη ανακοινώνουμε ότι η Γιαγιόι Κουσάμα απεβίωσε σε νοσοκομείο στο Τόκιο στις 14 Αυγούστου 2026, σε ηλικία 97 ετών. Κατά τη διάρκεια μιας εξαιρετικής ζωής αφιερωμένης εξ ολοκλήρου στην καλλιτεχνική δημιουργία, η Κουσάμα ακολούθησε μια διεθνώς αναγνωρισμένη καριέρα ως πρωτοπόρος καλλιτέχνιδα, της οποίας η δημιουργική πρακτική περιλάμβανε τις εικαστικές τέχνες, την περφόρμανς, τη μυθοπλασία και την ποίηση», αναφέρει μεταξύ άλλων η σχετική ανάρτηση στα social media.
«Δεν άφησε ποτέ στην άκρη το πινέλο της και παρέμεινε ακλόνητη στην πεποίθησή της σε όλη της τη ζωή ότι η αγάπη μπορεί να σώσει τον κόσμο. Θα συνεχίσουμε τις ευχές της Κουσάμα και, μέσω της τέχνης, θα συνεχίσουμε να φέρνουμε ελπίδα και δύναμη για το μέλλον στους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο», προστίθεται στην ανακοίνωση.
Μία καλλιτεχνική πορεία γεμάτη μοτίβα και ιδιαίτερους συνδυασμούς
Για περισσότερες από επτά δεκαετίες, η Kusama δημιούργησε έναν μοναδικό και άμεσα αναγνωρίσιμο καλλιτεχνικό κόσμο, γεμάτο κουκκίδες, καθρέφτες, επαναλαμβανόμενα μοτίβα, κολοκύθες και φωτεινές εγκαταστάσεις. Τα έργα της παρουσιάστηκαν σε σημαντικά μουσεία σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ η επιρροή της ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια της παραδοσιακής εικαστικής τέχνης, φτάνοντας μέχρι τη μόδα και τη μαζική κουλτούρα.
Η Yayoi Kusama γεννήθηκε το 1929 στο Matsumoto της Ιαπωνίας. Από την παιδική της ηλικία περιέγραφε οπτικές εμπειρίες και παραισθήσεις, κατά τις οποίες έβλεπε, μεταξύ άλλων, κουκκίδες και μοτίβα να απλώνονται στον χώρο. Οι εμπειρίες αυτές αποτέλεσαν αργότερα σημαντική πηγή έμπνευσης για την ιδιαίτερη καλλιτεχνική της γλώσσα.
Ξεκίνησε να δημιουργεί από πολύ μικρή ηλικία, αρχικά ασχολούμενη με την παραδοσιακή ιαπωνική ζωγραφική. Το 1957, όπως αναφέρει και το Reuters, έφυγε από την Ιαπωνία και εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου βρέθηκε στο επίκεντρο της πρωτοποριακής καλλιτεχνικής σκηνής.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, πειραματίστηκε με τη γλυπτική και την περφόρμανς, ενώ το έργο της απέκτησε έντονα αντιπολεμικά χαρακτηριστικά. Παράλληλα, ανέπτυξε τις ιδέες της επανάληψης και της «αυτο-εξάλειψης», μέσα από τις οποίες το άτομο μοιάζει να χάνεται μέσα σε ένα απέραντο και ατελείωτο σύνολο.
Το 1965 δημιούργησε το «Infinity Mirror Room – Phalli’s Field», το πρώτο από τα περίφημα δωμάτια με καθρέφτες που θα γίνονταν σήμα κατατεθέν της. Μέσα από τη χρήση καθρεφτών, επαναλαμβανόμενων μορφών και, αργότερα, φωτός, μετέτρεψε την τέχνη από κάτι που ο θεατής απλώς παρατηρεί σε μια καθηλωτική εμπειρία, στην οποία καλείται να εισέλθει και να γίνει μέρος της.
Το 1973 επέστρεψε στην Ιαπωνία και, από το 1977, έζησε οικειοθελώς σε ψυχιατρικό νοσοκομείο στο Τόκιο, συνεχίζοντας ωστόσο να εργάζεται καθημερινά στο στούντιό της. Η ίδια μιλούσε ανοιχτά για τις ψυχικές δυσκολίες και τις παραισθήσεις που αντιμετώπιζε, χωρίς όμως να επιθυμεί αυτές να αποτελούν τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο γινόταν αντιληπτό το έργο της.
Για την Kusama, η ζωγραφική και η γραφή παρέμειναν σε όλη της τη ζωή βασικά μέσα έκφρασης, μέσα από τα οποία συνέχισε να δημιουργεί έναν κόσμο που ξεπέρασε σύνορα, γενιές και καλλιτεχνικά είδη.
