ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Loading...
ΦΟΡΑΜΕ: midi φούστα, λινό πουκάμισο και mules
 

Απομυθοποιώντας το αμερικανικό όνειρο

Μία ταινία που προέρχεται από τις τάξεις του ανεξάρτητου αμερικανικού σινεμά, ξεφεύγει από την χολιγουντιανή μανιέρα των τραγικών ηρώων και ηρωιδών, την γλυκόπικρη ιστορία με το happy end.

Μιχάλης Χριστοδούλου

Μιχάλης Χριστοδούλου

Κουβαλώντας στη φαρέτρα του όλα σχεδόν τα μεγάλα κινηματογραφικά βραβεία διεθνώς, μαζί με το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας και Α’ Γυναικείου Ρόλο για την Φράνσις ΜακΝτόρμαντ-η οποία μπαίνει στην ιστορική λίστα των ηθοποιών που κατέχουν τρία χρυσά αγαλαμτίδια- το «Nomadland» της Κλόι Τζάο, δικαίως χαρακτηρίστηκε ως η «ταινία της χρονιάς».

Μία ταινία που προέρχεται από τις τάξεις του ανεξάρτητου αμερικανικού σινεμά, ξεφεύγει από την χολιγουντιανή μανιέρα των τραγικών ηρώων και ηρωιδών, την γλυκόπικρη ιστορία με το happy end και εξανθρωπίζει τους πρωταγωνιστές, παρουσιάζοντας στο κοινό μία ιστορία απόλυτα ρεαλιστική με ντοκιμαντερίστικη αισθητική, χωρίς βερμπαλισμούς και φλυαρία.

Το σενάριο της ταινίας είναι βασισμένο στο βιβλίο της δημοσιογράφου και συγγραφέα Τζέσικα Μπρούντερ με τίτλο «Nomadland: Surviving America in the 21st Century» και καταγράφει τη σκληρή πραγματικότητα των μεσηλίκων οι οποίοι ζουν σαν νομάδες σε τροχόσπιτα, κυνηγώντας δουλειές του ποδαριού, σχηματίζοντας παράλληλα προσωρινές κοινότητες στη μέση του απέραντου αμερικανικού πουθενά.

Ένα τέτοιο μέλος των νομάδων είναι και η Φερν, την οποία υποδύεται υποδειγματικά η εξαιρετική Φράνσις ΜακΝτόρμαντ. Μία ηθοποιός υψηλών επιδόσεων, με περισσή υποκριτική δεινότητα, εσωτερικότητα που αγγίζει με το βλέμμα της τις χορδές της ψυχής του θεατή. Η Φερν είναι χήρα πλησιάζει τα εξήντα, η οποία μετά την προσωπική απώλεια του συζύγου της αλλά και το κλείσιμο του εργοστασίου όπου εργαζόταν, μια συνθήκη που την άφησε δίχως σπίτι αφού διέμενε σε συγκρότημα εργατικών κατοικιών, βρίσκεται να ζει το 2011 περιφερόμενη στις δυτικές και μεσοδυτικές Πολιτείες της Αμερική, μέσα στο παλιό της βανάκι. Κάνει διάφορες δουλειές για τα προς το ζην.

Μία από αυτές περιλαμβάνει μερικά μεροκάματα σε μια αχανή αποθήκη της Amazon. Στην πορεία συναντά και συνδέεται με άλλους ανθρώπους ίδιας ή και μεγαλύτερης ηλικίας, που η οικονομική κρίση του 2008 τους οδήγησε στο δρόμο. Το οικογενειακό πλαίσιο της Φερν αποκαλύπτεται αβίαστα, σταδιακά στην πορεία της ταινίας.

Μία ταινία που ξετυλίγει το κουβάρι της σφοδρής οικονομικής κρίσης του 2008 που οδήγησε εκατομμύρια αμερικανούς να χάσουν τα σπίτια και τις δουλειές τους. Με σαφείς πολιτικές παραμέτρους η ταινία καταπιάνεται με το θέμα της απουσίας, του ανήκειν, της έλλειψης, της ύπαρξης του ανθρώπου που βρίσκεται σε ένα αχανές τοπίο, με άγρια ομορφιά, καθαρό ουρανό και ονειρικά ηλιοβασιλέματα όπως εκείνα της αμερικανικής υπαίθρου που περιπλανιέται η Φερν αλλά παράλληλα πρέπει να «φυλακίζεται» στο άβολο και μικρό βανάκι της. Το σπίτι της. Όπως αναφέρει και η ίδια σε μία σκηνή της ταινίας ξεκαθαρίζει πως οι άνθρωποι που ζουν σε τροχόσπιτα δεν είναι άστεγη (homeless) αλλά χωρίς σπίτι (houseless).

Η ίδια, κουβαλάει μαζί της πέραν από τις αναμνήσεις της παλιάς της ζωής, η οποία και πάλι δεν χαρακτηριζόταν από ευμάρεια,, τα υπάρχοντα της, τα παλιά της πιάτα, μερικά αγαπημένα αντικείμενα που σύντομα ξεφορτώνεται μη μπορώντας να προχωρήσει στους ατέρμονους δρόμους της περιπλάνησής της.

Η σκηνοθέτρια της ταινίας χρησιμοποιεί μη επαγγελματίες ηθοποιούς οι οποίοι πλαισιώνουν της σπουδαία ΜακΝτόρμαντ, στοιχείο που λειτουργεί θετικά ως προς το αποτέλεσμα που θέλει να πετύχει: την ρεαλιστικότητα. Και τα καταφέρνει, με επιτυχία δημιουργώντας κινηματογραφικά κάδρα απείρου κάλλους, υψηλής αισθητικής, με ποιητικές φωτογραφίες με το καθαρό βλέμμα της ΜακΝτόρμαντ να κερδίζει τις εντυπώσεις. Μία ηρωίδα η οποία έχει χάσει τα πάντα, δε έζησε ποτέ την παραμυθένια ζωή, το αμερικανικό όνειρο κι όμως ουδεμία στιγμή στην πορεία της ταινίας δεν ξέσπασε, δεν έκλαψε, δεν θύμωσε. Προχωράει με στωικότητα στον δρόμο και στους δρόμους της ζωής, ισορροπώντας με τις σκέψεις της ανάμεσα στο πριν και το τώρα. Η ταινία μέσα από την ανείπωτη θλίψη της απουσίας και της πτώσης αναδύει στον θεατή την αισιοδοξία της ελευθερίας. Εκείνης της ελευθερίας του επιλέγω να είμαι εδώ, επιλέγω να ζω έτσι ακριβώς.

Η απουσία σταθερού σημείου αναφοράς για την Φερν - όπως θα ήταν για τον περισσότερο κόσμο ένα σπίτι - έρχεται να επισημάνει πολλαπλά στο «Nomadland» τις έννοιες του χώρου και του χρόνου. Ως προς την πρώτη και σε στενή πάντα συνάφεια με τη δεύτερη, η Τζάο με τον διευθυντή φωτογραφίας της, Τζόσουα Τζέιμς Ρίτσαρντς, αποθεώνουν τις ασύλληπτες διαστάσεις και διακυμάνσεις του αμερικανικού τοπίου. Λες και εκεί μόνο βρίσκονται συγκεντρωμένα τα πιο επιβλητικά αιωνόβια δάση τα οποία διασχίζει αποσβολωμένη η ηρωίδα, οι αχανείς έρημοι, οι δρόμοι που δεν τελειώνουν ποτέ, τα χιονισμένα τοπία στα οποία δε φτάνει το μάτι ή όλοι οι δεινόσαυροι που περπάτησαν ποτέ στη Γη. Είναι εντυπωσιακό το πώς η Τζάο αγκαλιάζει με δέος τον κορυφαίο μύθο του αμερικανικού σινεμά - αυτόν του ανεξάντλητου χώρου, την ώρα που μέσω αυτού αποτυπώνει το τέλος ενός άλλου μεγάλου μύθου. Αυτόν του αμερικανικού ονείρου.
Έπειτα είναι και ο χρόνος που έρχεται να νοηματοδοτηθεί εδώ συναρτήσει του χώρου. Ή η ρευστότητά του αναφορικά με το τώρα, όπως φαίνεται το βράδυ εκείνο όπου η νομαδική κοινότητα χαζεύει τα αστέρια παρατηρώντας ένα φως που ταξίδεψε καιρό πριν να μας έρθει.

Για τη Φερν ωστόσο, η σχετικότητα του χρόνου είναι συνυφασμένη με την μνήμη. «Υπάρχεις όσο σε θυμούνται» λέει χαρακτηριστικά, εξηγώντας έτσι την τιμής ένεκεν απόφαση να παραμείνει στην δανεική εργατική κατοικία όπου έζησε με τον άντρα της ακόμα και μετά το θάνατό του, μέχρι να αναγκαστεί να την εγκαταλείψει. Ίσως επειδή στη «Χώρα των Νομάδων» όπως είναι αυτός της Φερν, όλα είναι μια ασταμάτητη διαπραγμάτευση του ανήκειν, με το χώρο και το χρόνο σε μια κατάσταση διαρκούς ρευστότητας και το μόνο αντίδοτο είναι η αντικατάσταση του αντίο από ένα «see you down the road», ένα «στο επανιδείν» δηλαδή. Αυτός φαίνεται να είναι ο προτιμώμενος αποχωρισμός των σύγχρονων νομάδων της Αμερικής και με αυτόν επιλέγει έξυπνα να κλείσει την ταινία της η Τζάο. Με την Φερν να κάνει την επιλογή της. Μόνη και ελεύθερη. Στον δικό της χώρο και χρόνο.

Μιχάλης Χριστοδούλου: Τελευταία Ενημέρωση