ΤΑΞΙΔΙ

Η Ματέρα της πέτρας και του ήλιου


ΚΕΙΜΕΝΟ: ΣΤΕΛΛΑ ΜΙΝΤΖΗ - COLELLA

Ήμουν δεν ήμουν δεκαοχτώ χρονώ όταν πάτησα το πόδι μου για πρώτη φορά στην πόλη που ένιωσα έντονα ότι η Δύση και η Αφρική μπορούν να γίνουν ένα. Καθισμένη στην Piazza Del Sedile καταμεσήμερο μιας ζεστής μέρας του Ιουλίου, ορκίστηκα ότι θα περνώ μεγάλο μέρος της ζωής μου στην πόλη όπου ο ήλιος, η πέτρα και η σκόνη με μάγεψαν διά παντός. Κι έτσι έγινε η δεύτερη πατρίδα μου.

Tα του ονόματος

Η Ματέρα, πρωτεύουσα του νομού Μπαζιλικάτα το 1927, είναι όλη ένα μυστήριο. Θεωρείται μια από τις πιο παλιές πόλεις του κόσμου με την ιστορία της να αρχίζει στην Παλαιολιθική εποχή. Το όνομά της βασίζεται σε εικασίες και μύθους. Οι Έλληνες την ονόμασαν Mateola από το «Μάταια όλα» λόγω του άγριου και αφιλόξενου τοπίου της, ακατάλληλο για την ευημερία των κατοίκων της. Στην ελληνιστική περίοδο, κατοικήθηκε από τους πρόσφυγες του Μεταπόντο και της Ηράκλειας και μετονομάστηκε σε Met-Hera. Mata (σύμπλεγμα βράχων), Meteoron (έναστρος ουρανός), Mather (μητέρα γη) ήταν ονόματα που τής αποδόθηκαν στην πορεία, για να καταλήξουν στην επικρατέστερη επιλογή του «Μάταια όλα».

Ιστορικές πινελιές

Τα Sassi (βράχοι) της Ματέρα, ένα απίστευτο σύμπλεγμα τρωγλοδυτικής αρχιτεκτονικής, ήταν οι πρώτες κατοικίες αυτής της γης που, με κάποια διαστήματα πλήρους εγκατάλειψης, φιλοξένησαν τις μικρές κοινωνίες τους. Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα ο πληθυσμός της αποδεκατιζόταν από τη φτώχια, τη χολέρα, τον τύφο και την ελονοσία, αναγκασμένος να ζει σ’ έναν τόπο με κάκιστες συνθήκες υγιεινής. Ο Κάρλο Λέβι (γιατρός- συγγραφέας) κάτοικος των Sassi από το 1935, με το βιβλίο του «Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι» έφερε στο προσκήνιο εικόνες της κοινωνικής και αγροτικής κατάστασης της νότιας Ιταλίας περιγράφοντας την αβάσταχτη φτώχια ανθρώπων που συμβίωναν με ζώα στις ανθυγιεινές παλαιολιθικές σπηλιές. Και η Ματέρα πήρε άλλη πορεία. Κίνησε το ενδιαφέρον διανοούμενων καλλιτεχνών. Γίνεται φυσικό σκηνικό για πολλές ταινίες.

Ματέρα η… επαναστατική

Είναι η πρώτη πόλη του ιταλικού νότου που αντιστάθηκε στον φασισμό. Στο πέρασμα του Μουσολίνι σφάλιζαν τα παράθυρα το ένα μετά τ΄άλλο. Επαναστάτησε κατά του ναζισμού με το ίδιο θάρρος αποδεικνύοντας άλλη μια φορά την αποστροφή της σε δικτατορικούς συμβιβασμούς.

Η υποβάθμιση

Μεταπολεμικά η υπόθεση Ματέρα, σύμβολο υπανάπτυξης και οπισθοδρομικότητας του ιταλικού νότου, έφτασε στα έδρανα της ιταλικής Βουλής με πρωτοβουλία του Παλμίρο Τολιάτι (ΚΚΙ) και αργότερα του Αλτσίντε Ντε Γκάσπερι (του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος) να ζητούν για την πόλη που αποκάλεσαν «εθνική ντροπή», ανάπτυξη και ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης. Οι 15.000 κάτοικοι, που θα εκκένωναν τα Sassi, έπρεπε να ζήσουν σε βιώσιμο αστικό τοπίο. Το 1952, με κρατική χρηματοδότηση άρχισαν να χτίζουν τις συνοικίες της καινούργιας πόλης. Ιστορικοί, οικονομολόγοι, πολεοδόμοι, παλαιοντολόγοι κα κοινωνιολόγοι εργάζονταν σε ένα τεράστιο εργοτάξιο για να «μεταφέρουν» στο νέο αστικό τοπίο το στυλ ζωής του κοινωνικού ιστού των Sassi.

Η αναγνώριση

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η σπουδαία αρχιτεκτονική του μεταπολεμικού ιταλικού   νεορεαλισμού και ορθολογισμού, η συνοικία «Spine Bianche». Το 1993 τα Sassi της Ματέρα χαρακτηρίζονται από την UNESCO ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Μετά από 30 χρόνια εγκατάλειψης, τα Sassi αναστηλώνονται και γίνονται μικρά διαμάντια στην καρδιά της πόλης. Το 2014, το μικρό αρχιτεκτονικό θαύμα της φύσης, ανακηρύχτηκε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2019. Πριν λίγες μέρες, στις 19 Ιανουαρίου με μια πολύ σικ τελετή έναρξης, η Ματέρα, μια από τις ομορφότερες πόλης του κόσμου, υπόσχεται για έναν ολόκληρο χρόνο να κάνει επιτέλους τη χώρα της υπερήφανη. Οι επισκέπτες εκτός από διάφορα πολιτιστικά events, ξεναγήσεις, περιπάτους κ.λπ., θα γευτούν την κουζίνα λουκάνα που εκφράζεται ακόμα μέσα από παραδοσιακά υλικά άλλων καιρών. Τεράστια γλυπτά του Νταλί μετατρέπουν την πόλη σε υπαίθριο μουσείο για να υποδεχτούν τη συρροή των τουριστών. Τι σχέση έχει η πόλη Ματέρα στη στήλη προορισμένη για το ντιζάιν; Μόνο όποιος την αντικρίσει, μπορεί να δώσει την απάντηση. Για μένα είναι το απόλυτο ντιζάιν της φύσης.

Πηγή: ΤηλεΏρες


Tags: ματέρα, ιταλία, πολιτιστική πρωτεύουσα, ταξίδι